De voorgenomen overname van Compaq door HP moet wel de grootste reorganisatie in de geschiedenis van de it-industrie zijn. De tijden veranderen en zowel HP als Compaq zijn in zeker mate kwetsbaar. Dat is niet te wijten aan onvermogen van hun kant, maar aan algemene veranderingen in de economie wereldwijd. Deze fusie betekent dat ‘senior executives’ niet langer met hun hoofd in de wolken lopen, en lange-termijnplannen maken. Ik wens hen succes. Het precedent van IBM was in ieder geval bemoedigend: Onder Gerstner heroriënteerde IBM zich volledig met een indrukwekkend resultaat. Maar Gerstners taak bij IBM was duidelijk omschreven. Hij moest alle problemen ten gevolge van de IBM-cultuur (niet ontslaan) oplossen. Gerstner werd ook geholpen door de ontwikkeling van internet en de onvermijdelijke terugkeer naar gecentraliseerde verwerking, dat wil zeggen mainframes. Het hielp ook dat de concurrentie de arena van de mainframes te snel verliet, en daarmee IBM volop de ruimte gaf.
IBM heeft geprofiteerd van de veranderingen waarmee de hele industrie te maken had, terwijl anderen niet zo fortuinlijk waren. Met name Digital (voorheen Digital Equipment of DEC) konden het niet bolwerken, niet zozeer doordat zij faalden, maar omdat zoveel zaken om hen heen veranderden. Zo was Digital met Decnet pionier op het gebied van netwerken, en ook met betrekking tot ’time-shared’ besturingssystemen zoals VMS. De industrie nam het concept over, maar implementeerde het met tcp/ip-netwerken en de besturingssystemen Unix en NT.
Digital werd ingehaald, een gebruikelijk lot van pioniers, en ik twijfel of zelfs Lou Gerstner veel voor hen had kunnen doen.
Digital was niet het enige bedrijf dat groeide en vervolgens ten onder ging met het minicomputer-concept. De belangrijkste concurrent, HP, overkwam dat echter niet. Het is uiterst treurig dat Digital uiteindelijk door Compaq werd opgeslokt, om – naar ik vermoed – de overblijfselen tenslotte in de liefdevolle handen van zijn aartsrivaal te vinden. Feitelijk zijn alle minicomputerbedrijven van de jaren negentig verdwenen, met uitzondering van HP. Het is de moeite waard om zich af te vragen hoe dat komt, omdat het van belang zou kunnen zijn voor dit laatste waagstuk.
Het belangrijkste onderscheid tussen HP en DEC betrof de veelzijdigheid.
DEC was een minicomputerbedrijf, gezegend met het ware ontwerpgenie van Gordon Bell, terwijl HP aanvankelijk voorloper was op het gebied van ‘high performance’ instrumentontwerp. HP zette jaren lang ook de toon met geavanceerde zakrekenmachientjes, totdat het bulkgoederen werden. HP was nooit goed in grote volumes en lage prijzen.
Aanvankelijk ontwikkelde HP minicomputers speciaal voor gegevensverzameling en procescontrole, waarmee ze hun belangrijkste instrumentlijn ondersteunden. Anders dan DEC, betrad HP de markt van zakelijke computer met de 3000-serie, een volstrekt andere architectuur en software voor minicomputersystemen. DEC gebruikte dezelfde VAX-architectuur voor zowel proces- als zakelijke toepassingen, zij het met verschillende besturingssystemen. HP’s positie was veel beter om conflicten met prijzen en ondersteuning in de twee verschillende markten te voorkomen. HP liet zich ook in met dure engineering-werkstations, waarbij het onder andere Sun beconcurreerde en Digital achter zich liet. HP stoelde de nieuwe technologie op risc-processoren, Unix en tcp/ip-netwerken. Dat voerde hen naar de huidige dominante positie. DEC was veel te laat met het verlaten van zijn VAX, VMS en Decnet-systemen; in dit geval ten koste van de eerste plaats. Maar de eerste plaats is niet altijd het best voor de lange termijn, getuige OS/2 versus NT.
Compaq is natuurlijk een ander verhaal. Het is veel jonger dan HP en de enige overlevende van de pc-explosie. IBM en HP zijn nog steeds grote spelers in de pc-sector, maar Dell, enzovoort, zijn relatief nieuw. Compaq overleefde in het begin, omdat ze een draagbare machine maakten die compatibel is met de IBM-pc, iets wat zelfs IBM niet presteerde. Dit succes gebruikten ze om op het juiste moment een voet tussen de deur te krijgen bij de markt van pc’s voor ondernemingen Daarom hebben ze, vermoed ik, de veranderingen in de pc-markt, met de vraag naar snellere en goedkopere producten, overleefd.
Compaq leek zich bewust van het verval in de pc-markt dat we nu meemaken, lang voordat het zover was, en probeerde zich te richten op het marktsegment van de zwaardere systemen – met wisselend succes. Ze deden twee strategische overnames, eerst Tandem en toen Digital. De eerste was een slimme zet, die hun geloofwaardigheid in de ondernemingssector vergrootte en hun productfolio verbreedde zonder overlap met de range van kernproducten.
Digital was een ander verhaal. De positieve kant is dat ze een substantieel team hebben om de groeiende dienstensector en een groter klantenbestand te lijf te gaan.
Aan de andere kant hebben ze een zeer goede, maar verouderende productrange, en een aanzienlijke overlap met Compaqs Intel-servers.
Volgende week: HP en Compaq – de toekomst
