Nederland maakt een grote kans om de vestigingsplek te worden van het Europese datacenter van de grootste radiotelescoop ter wereld: de Square Kilometre Array (SKA). Het gaat om het rekencentrum van een aaneenschakeling van honderden satellietschotels en duizenden antennes die verspreid zijn over de wereld. Door de kennis en ervaring met telescopen in Drenthe, maakt Nederland een goede kans. Dat stelt minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Ingrid van Engelshoven in een brief aan de Tweede Kamer.
In die Kamerbrief met de titel: ‘Nieuwsgierig en betrokken – de waarde van wetenschap’ geeft ze een opsomming van grote investeringen die de komende jaren worden gedaan in wetenschappelijk onderzoek. Voor de Nederlandse deelname aan Square Kilometre Array (SKA), een samenwerkingsverband van elf landen, is dat een investering van dertig miljoen euro.
Engelshoven: ‘SKA gaat ’s werelds grootste radiotelescoop vormen. Honderden satellietschotels en duizenden antennes, verdeeld over Australië en Zuid-Afrika, zijn daarvoor nodig. Dit instrument gaat de eerste beelden produceren uit de tijd waarin de vroegste sterren ontstonden en kan daarmee voor fundamentele doorbraken zorgen. Dankzij onze telescopen in Drenthe behoort Nederland op het gebied van radio-astronomie tot de wereldtop.’
Miljoeneninvestering in wetenschap
In een overzicht van de gelden voor wetenschappelijk onderzoek noemt Engelshoven ook 108 miljoen voor vernieuwende projecten binnen de Nationale Wetenschapsagenda (NWA), 55 miljoen voor strategische onderzoekssamenwerking via sectorplannen (jaarlijks zeventig miljoen vanaf 2020) en vijf miljoen voor meer diversiteit in de wetenschap.
In de Kamerbrief schetst de minister haar visie, ambities en beleid op het gebied van wetenschap voor de komende vier jaar. Ze zegt te staan voor ‘vrij en fundamenteel onderzoek. Onderzoek begint wat mij betreft altijd met nieuwsgierigheid, pas later komt een mogelijke toepassing om de hoek kijken. Ik blijf me er dus voor inzetten om naast toepassingsgericht onderzoek ook fundamenteel onderzoek ruim baan te geven’, aldus Engelshoven.
Volgens het regeerakkoord steekt het kabinet jaarlijks 250 miljoen euro in wetenschap en onderzoek. Daarboven wordt eenmalig honderd miljoen euro uitgetrokken voor onderzoeksinfrastructuur. De genoemde bestedingen voor 2019 maken hier onderdeel van uit.
Gender Summit en supercomputer
In een aanvullende infographic stelt de minister ook het belang van het vasthouden van talent vast. Nederland moet zowel een kweekvijver als een haven voor talent zijn. Ook zijn er plannen voor een meer diverse samenstelling van de onderzoekswereld, Nederland organiseert in 2019 een evenement voor meer diversiteit: Gender Summit.
Projecten en uitgaven die worden genoemd zijn: Nieuwe digitale onderzoeksinfrastructuur (twintig miljoen euro per jaar, met als prioriteit een supercomputer), Sectorplannen voor bèta- en techniekonderzoek en Sociale- en geesteswetenschappen (oplopend tot zeventig miljoen euro vanaf 2020 én het uitbreiden van praktijkgericht onderzoek (oplopend tot vijfentwintig miljoen vanaf 2020).
Er wordt vier miljoen euro uitgetrokken voor communicatie voor een dialoog met de samenleving over investeringen in wetenschap, daarvan komt drie miljoen uit NWA-gelden.
