Managed hosting door True
Deze opinie is van een externe deskundige. De inhoud vertegenwoordigt dus niet noodzakelijk het gedachtegoed van de redactie.

Open standaarden lijken meer op luxe product

'Aanjagen' van gebruik wordt maar ten dele uitgevoerd

 

Ex-staatssecretaris Frank Heemskerk was een voorstander van open standaarden. Nu, een paar jaar later, lijkt zijn initiatief nog steeds niet helemaal van de tekentafel gekomen. Deels is dit te wijten aan het feit dat het geld niet wordt ingezet waar dat het meeste nodig is. Het ‘aanjagen’, het daadwerkelijk stimuleren van het gebruik van standaarden, door partijen zoals Nederland open in Verbinding (NOiV), wordt slechts ten dele uitgevoerd en met krimpende budgetten dreigen daardoor echte open standaarden als luxe product in de ijskast te belanden.

Een aantal jaar geleden bestond er binnen de overheid en de media brede belangstelling voor open standaarden. In september 2007 werd door toenmalig staatssecretaris Frank Heemskerk een actieplan geïntroduceerd met als doel het ondersteunen van (semi) overheidsinstellingen bij het toepassen van open standaarden en het onder de aandacht brengen van de mogelijkheden van open source software. Het programmabureau NOiV werd in dit kader opgericht om een concrete invulling te geven aan het actieplan en er kwam een levendige discussie op gang die in 2009 zelfs leidde tot kamervragen over het gebrek aan kennis bij ambtenaren over open standaarden.

Naar de achtergrond

De discussie over het toepassen van open standaarden is inmiddels naar de achtergrond verdwenen. Binnen het huidige overheidsbeleid wordt nog maar weinig prioriteit gegeven aan de ambitieuze doelstellingen uit het actieplan Heemskerk. Er moet immers flink bezuinigd worden binnen de overheid en wie maakt zich dan druk over documentstandaarden? Het lijkt wel of open standaarden, net als luxe producten, alleen interessant zijn wanneer er voldoende budget beschikbaar is. Hierbij gaat de overheid voorbij aan een aantal belangrijke feiten.

Op het eerste gezicht is het een logische opvatting, want hoe belangrijk is het nu eigenlijk dat er volgens richtlijnen wordt gewerkt? Een belangrijke misvatting is dat het implementeren van open standaarden alleen draait om het reduceren van de afhankelijkheid van softwareleveranciers. Dit is één doelstelling van het actieplan, maar niet de belangrijkste reden waarom overheden juist nu open standaarden zouden moeten omarmen. Het verbeteren van de interoperabiliteit tussen bedrijven, overheden en burgers en overheden onderling is dat wel. Dit is noodzakelijk om de duurzaamheid van informatie te waarborgen en de administratieve lasten te verminderen.

Nadelige invloed

Wanneer er geen criteria worden gesteld aan de wijze waarop informatie wordt uitgewisseld, is het bijvoorbeeld ook niet mogelijk om initiatieven zoals eenmalige gegevensverstrekking te realiseren. Het negeren van open standaarden heeft dan ook een nadelige invloed op de kwaliteit van de dienstverlening van de overheid. Het werken met open standaarden is niet alleen kostenbesparend, maar het is ook een belangrijke schakel in de realisatie van de dienstverlenende overheid en is cruciaal voor het verbeteren van de ervaring die de burger heeft in het contact met de overheid. Wanneer deze schakel wordt wegbezuinigd gaan niet alleen de investeringen die tot op heden gedaan zijn verloren, maar blijft ook de noodzakelijk modernisering van de overheid achter. Binnen het huidige economische klimaat zouden open standaarden juist hoog op de agenda moeten staan om een efficiëntere overheid te realiseren.

Het effect van open standaarden is op dit moment nog onvoldoende zichtbaar binnen de overheid. Recent heeft de Rekenkamer geconcludeerd dat de kostenvoordelen van een bredere inzet van open standaarden moeilijk te becijferen zijn. Hierdoor ontstaat het beeld dat het niet noodzakelijk is om dit beleid voort te zetten. In de eindconclusie merkt de Rekenkamer echter ook op dat het benaderen van ict-vraagstukken puur vanuit de wens om kosten te besparen een te beperkt perspectief is. Bovendien blijkt één van de beperkingen te zijn dat de kostenbesparingen niet rechtstreeks zijn af te leiden uit de administratie van de Ministeries.

Lans breken

De reden dat er nog maar weinig positieve effecten zichtbaar zijn, komt vooral doordat het open standaardenbeleid redelijk vrijblijvend is geweest. Veel overheidsinstellingen werken nog niet volgens de zelfopgelegde standaarden en worden hier niet op afgerekend. In mei 2011 heeft Minister Donner een brief aan de Tweede Kamer gestuurd waarin hij zijn plannen uiteen zet voor de overheidsbrede implementatieagenda voor dienstverlening en e-overheid, kortweg i-NUP. Hij gaat in op het feit dat er geen sprake moet zijn van vrijblijvendheid. Donner zegt hierover onder meer: ‘Aan niet nakomen van de verplichting ten aanzien van de webrichtlijnen zal de consequentie verbonden worden dat via een algemene maatregel van bestuur verplichtingen aan gemeenten opgelegd worden'. Met deze aanpak kan de lans verder gebroken worden voor het gebruik van open standaarden.

De kennis van open standaarden is binnen de overheid nog te beperkt en als er geen prikkel is om met de richtlijnen aan de slag te gaan, kunnen er ook geen wonderen worden verwacht. Een effectievere aanpak zou zijn wanneer er daadwerkelijk zou worden toegezien op het gebruik van open standaarden als odf, pdf/A en pdf 1.7. Daarnaast moet er aandacht worden besteed aan kennisoverdracht over het correct gebruik van open standaarden.

Voor veel ambtenaren is het lastige materie en er kan niet verwacht worden dat zij van de een op andere dag weten waar zij op moeten letten en hoe zij open standaarden correct kunnen gebruiken. De meeste documenten op gemeentelijke websites zijn bijvoorbeeld wel pdf-documenten, maar niet de juiste versie waardoor zij niet voldoen aan open standaardenvoorwaarden. Door toezicht en educatie te combineren kunnen de stappen worden gezet die noodzakelijk voor een succesvolle adoptie van open standaarden binnen de overheid. Dit is geen overbodige luxe, maar de basis voor een effectieve en slagvaardige overheid.

Colin van Oosterhout , senior business development manager Adobe Systems Benelux

Dit artikel is afkomstig van Computable.nl (https://www.computable.nl/artikel/4002519). © Jaarbeurs IT Media.

?


Lees meer over


 

Reacties

Overheden reageren inderdaad met een ruime mate van vrijblijvendheid op het actieplan Heemskerk/NOIV.
Zelfs KING (het kwaliteitsinstituut Nederlandse gemeenten) dat gemeenten bij de uitvoering van het NUP, inclusief NOIV, moet ondersteunen, schakelde van doc over naar het docx-formaat in plaats van naar odt (als onderdeel van ODF).
Zelfregulering schijnt te moeilijk te zijn. Tijd voor dwang, anders blijven licentiemiljoenen nog jaren naar buitenlanden stromen en blijven de mooie doelen buiten bereik.

Standaarden zijn en komen er hoe dan ook. De keuze is meer of het geld naar een leverancier gaat of het publieke domein.
Een leverancier betalen is een bedrijfsvoeringsbudget en het publieke domein is een beleidsbudget. In het beleidsbudget is het zichtbaar, in het bedrijfsvoeringsbudget niet. Daar is geen wetenschap of rapport tegen opgewassen.
Bovendien: de gewone gebruiker maalt niet om mooie idealen. Juist daarom is de rol van de politiek van belang om de maatschappij te beschermen tegen te eigen entropie.
Moge allemaal zo zijn, maar ja, in een tijd als deze blijven we voorlopig per saldo meer betalen omdat we (zichtbaar) moeten bezuinigen.

Volgens mij is dit alles redelijk overdreven.
Voorbeeld:
Indien een burger communiceert met bijvoorbeeld een gemeente en een pdf bestand krijgt die hij/zij moet openen, dan gaat de gemiddelde gebruiker op zoek naar een programma waarmee hij die pdf kan openen.
De meeste gebruikers hebben allang zo'n programma omdat de meeste burgers over het algemeen sneller nieuwe hardware en software gebruiken dan een overheid deze voor zichzelf implementeert.
Daarbij komt dan ook nog eens dat (zover ik weet) momenteel closed source programma's over het algemeen goedkoper en veiliger zijn dan de open source tegenhangers, dus een heel sterk argument is er volgens mij (nog) niet om open source verplicht te stellen.
Open Source betekent namelijk nog niet gratis !!!
Bovendien vind ik het wel heel grappig dat iemand in dienst van Adobe een dergelijke column schrijft...

Hoe standaard is standaard vraag ik me nog steeds af ...

* adobe flash op linux + firefox laat nogal eens te wensen over
* het bekijken van een in open office gecreëerd bestand dat het niveau van platte tekst overstijgt (ongeacht of het nu een document, spreadsheet of presentatie is) in de microsoft office suite stemt me nog steeds niet vrolijk
* een op sharepoint gebaseerde website of een microft web-mail client gedraagt zich in firefox ook wezenlijk anders dan in internet explorer

(althans, dit zijn mijn ervaringen)

Zolang de marktdominante partijen zoals microsoft open standaarden niet 100% ondersteunen, zul je problemen blijven houden met intercompatibiliteit bij uitwisseling van gegevens.

Wat dat betreft heeft PDF zijn kracht denk ik al bewezen.

Vacatures

Stuur door

Stuur dit artikel door

Je naam ontbreekt
Je e-mailadres ontbreekt
De naam van de ontvanger ontbreekt
Het e-mailadres van de ontvanger ontbreekt

×
×