Minister Van Boxtel studeert op noodmaatregelen om vitale maatschappelijke processen bij de millennium-overgang veilig te stellen. De Nederlandse Staat zou bijvoorbeeld de bevoegdheid moeten hebben om beslag te leggen op banktegoeden wanneer het overmaken van uitkeringen in gevaar komt. De bankwereld ziet niets in zo’n drastische aanpak.
Van Boxtel, coördinerend minister voor overheidsinformatisering en belast met de millenniumproblematiek, zegt tegenover Computable – zie voor een uitgebreid interview pagina 49 – dat de aandacht niet langer alleen uitgaat naar de reparatie van millenniumproblemen, maar ook en vooral naar middelen om de voortgang van maatschappelijke processen te waarborgen. Als voorbeeld noemt hij uitkeringen van sociale diensten. Bij bijna de helft van de gemeenten is het zo goed als uitgesloten dat in januari 2000 de uitkeringen normaal kunnen worden verstrekt. In het orgaan van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten noemt J. van der Doef, voorzitter van het Kenniscentrum Gemeentelijke Sociale Diensten 2000, dat ‘verontrustend en verbijsterend’.
Beslaglegging
Minister Van Boxtel wijst erop dat veel gemeenten hun verantwoordelijkheid niet nemen. Maar er kan zich ook een situatie voordoen, waarin zij wel klaar zijn, maar banken niet. Hij overweegt een soort garantie te verlangen. Van Boxtel: "Wanneer het een bank ontbreekt aan betalingscapaciteit, dan kun je eraan denken dat de Staat beslag moet kunnen leggen op financiële middelen bij zo’n andere instantie om toch de continuïteit van het betalingsverkeer veilig te stellen."
Volgens J.S. Schoemaker, adjunct-directeur van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), lijkt de gedachte om via noodwetgeving beslag te leggen op het eerste oog zeker niet effectief. "Het probleem is dan immers al ontstaan", zegt hij in een reactie. Ook vindt hij dat een overheidsingreep niet bevorderlijk is voor het vertrouwen in het bankwezen. Verder merkt hij op dat als een bank niet terstond betalingen kan verrichten, dit niet betekent dat zij insolvabel is geworden. "De bank zal dan ook proberen het probleem zo snel mogelijk te verhelpen, bijvoorbeeld door inschakeling van collega-banken."
Schoemaker verwacht dat de banken het probleem intern op orde zullen hebben. Maar, geeft hij aan, er kunnen "geen garanties worden gegeven, omdat ook de banken bij hun bedrijfsuitoefening afhankelijk zijn van een ongestoorde dienstverlening door derden, zoals energie- en telecomtoeleveranciers."
Garantieverklaring
Ook telecommunicatie beschouwt minister Van Boxtel van cruciale betekenis. Hij wil daarom ook van KPN harde garanties. Hoewel de minister weet dat KPN er hard aan trekt, moet er wel een basis worden gecreëerd, "waarop uiteindelijk de Staat tegen KPN kan zeggen: toont u eens aan hoe het bij u zit. Want anders moet ik voorzieningen gaan treffen."
"Garanties kunnen we echter niet geven. Nu niet en over drie dagen niet", stelt een zegsman van KPN. Net als de NVB gebruikt KPN het argument dat het ook afhankelijk is van hoe ver anderen zijn met hun millennium-reparaties. Volgens de zegsman is KPN begin 1999 klaar met het millenniumbestendig maken van de eigen dienstverlening. Het repareren van producten bij klanten moet in de loop van volgend jaar gebeuren.
Het Millennium Platform verwacht dat pas tegen medio 1999 voldoende inzicht bestaat in het functioneren van vitale sectoren tijdens de eeuwwende. Blijken bepaalde sectoren niet gereed, dan zijn noodmaatregelen nodig. Het geven van harde garanties is echter op geen enkel moment te geven. Daarvoor is het probleem te complex, aldus het platform.
Haken en ogen
De Nederlandsche Bank (DNB) heeft nog geen contact gehad met de minister. Voor juristen van DNB bleek het onmogelijk om op korte termijn aan te geven of een beslaglegging wettelijk gezien mogelijk is. "Het is een moeilijke zaak waar veel haken en ogen aanzitten", vertelt persvoorlichter B. Groothof. "De vraag is of er wettelijke gronden te vinden zijn om over te gaan op beslaglegging. Er bestaat hierover ook geen jurisprudentie." Groothof beschouwt de uitspraken van Van Boxtel als een boodschap aan de banken dat ze nog eens extra goed moeten opletten. "Dat signaal hebben wij echter al geruime tijd geleden afgegeven. Onze indruk is dat de banken, ook de grootbanken, heel redelijk op schema liggen."
Een woordvoerder van de ING Groep zegt desgevraagd dat de bank geen individuele uitspraken doet over dit soort zaken en verwijst naar het standpunt van de NVB. Hij vraagt zich af of minister Van Boxtel wel kennis heeft genomen van de millenniumkoers van De Nederlandsche Bank. "DNB’s wil is wet: dat is een grote traditie in dit land."
Hype
In het interview geeft Van Boxtel aan de teugels strakker aan te trekken. Van zijn collega’s verlangt hij voortaan een maandelijkse rapportage. Verder bereidt hij een publiekscampagne voor, die volgend voorjaar van start moet gaan. "We moeten dat goed reguleren en voorkomen dat na een Postbus 51-spotje duizenden mensen met hun magnetron naar de winkel rennen." De minister wil communicatiedeskundigen inschakelen en zo ‘een onbeheersbare hype’ vermijden.
Het Millennium Platform vindt dat de overheid van vitale sectoren zekerheid moet krijgen dat zij het publiek tijdig voorlichten over de status van hun millenniumprojecten. Zo kunnen onnodige zorgen worden weggenomen.
