Er zijn sectoren zonder een millenniumprobleem. Het basisonderwijs blijkt daar een van te zijn. De meeste basisscholen gaan de tijdreis over de jaarstreep zelfs maken met hun oude, vertrouwde programma’s onder het oude, vertrouwde DOS. Wie dacht dat de millennium-bug deze sleetse grijsaard wel voorgoed zou afdanken, heeft het mis – grondig mis. DOS blijft nog geruime tijd bij ons, zeker een half jaar en waarschijnlijk nog wel tot zomer 2001. Gebrek aan geld is eigenlijk de oorzaak.
Wat is het geval? De meerderheid van ruim 8000 Nederlandse basisscholen gebruikt nog een schoolinformatiesysteem onder DOS, zo blijkt uit een onderzoek van Goudse OAB/Omega, de marktleider voor zulke systemen en maker van het modulaire programma Esis. Daarvan zijn er nu zo’n 5500 in gebruik – voor alle duidelijkheid: uitsluitend onder DOS.
Het programma is in 1985 ontworpen en sindsdien verder ontwikkeld. Alleen een Windows-versie kwam er nog niet van, vanwege de hoge kosten voor ontwikkeling en de geknepen budgetten van de basisscholen, waarvan pas een kwart Windows 95 gebruikt. En de millenniumversie voor DOS kreeg de hoogste prioriteit.
Eisen
Esis is niet zomaar een programma. Het voldoet namelijk aan de specifieke eisen van het ministerie van onderwijs. Wie daar wel een iets mee te maken heeft gehad, weet dat de bureaucratie speciaal voor dit ministerie geschapen is. In september komt er altijd een update van Esis met de jongste wettelijke aanpassingen en regelingen – en dat kunnen er nogal wat zijn.
Vorig jaar heeft OAB dan maar een millennium-update voor Esis onder DOS op stapel gezet, en in februari uitgeleverd. Of dat een unicum is, valt moeilijk te zeggen, maar het is wel duidelijk dat Esis en DOS dus nog mee blijven doen tot zomer 2000. En het is zelfs de vraag of scholen op dat moment al overstappen op Windows – dat wordt toch vaak als overbodige luxe gezien. De kosten voor de scholen voor de DOS-update zijn overigens slechts 150 gulden, plus helpdesk-toegang voor 75 gulden. Van die 150 wordt ook nog 20 procent gereserveerd voor eventuele millennium-calamiteiten. Als die zich niet voordoen, gaat die 20 procent, toch al 165 duizend gulden, naar het normale onderhoudsfonds.
Zelfs die bedragen riepen nog verzet op, omdat sommige schoolbesturen vonden dat het millenniumprobleem deel uitmaakt van het normale onderhoudsabonnement en de kosten hiervoor dus inbegrepen hoorden te zijn. Maar wie weet dat Microsoft zijn Windows-gebruikers voor sommige hulp honderd gulden per vraag factureert, beseft hoe weinig dat in feite is. Het ministerie van onderwijs heeft elke school drieduizend gulden millenniumbudget toegewezen, en daarmee moet het dan lukken.
Vbko
OAB heeft deze millenniumversie opgezet in overleg met een van de koepels voor het basisonderwijs, de Vbko (Vereniging Besturenorganisaties Katholiek Onderwijs. Supportmanager Louis van der Ploeg van OAB benadrukt dat die contacten zeer belangrijk zijn, omdat de meeste scholen weinig inzicht hebben in informatietechnologie, en meestal ook niet menen dat zij zelf iets aan het jaar 2000 zouden moeten doen. Schoolmedewerkers bevestigen dat. Het zijn vaak bereidwillige ouders die zich ontfermen over de reanimatie van oude 80286- en 80386-machines, dat bevestigt de Vbko ook.
Het meeste werk voor OAB was toch het regel voor regel checken van de code, legt Van der Ploeg uit. Het programma is oorspronkelijk in Clipper geschreven. Bij de update hield OAB in het achterhoofd dat in de oudere computers jaartallen in twee cijfers geschreven werden – dat scheelde immers ruimte.
Uitleveren kost met zulke oplagen al anderhalve ton. De normale uitlevering van september zou echter te laat geweest zijn, omdat het lager onderwijs al vanaf februari te maken krijgt met datums die na de volgende jaarwisseling liggen. Het resultaat van een en ander is dat er tot nu geen enkel ernstig probleem met het jaar 2000 is opgedoken; wel wat bugs die met de normale september-update meegenomen worden. OAB stuurt dan bovendien een testdiskette voor het millennium mee. Er komt volgens Van der Ploeg geen algehele millenniumtest voor de basisscholen.
Onverslijtbaar
De Windows-versie van Esis komt nu pas in 2000. De DOS-scholen rommelen maar verder met hun krijgertjes en onverslijtbare naaldprinters, en wat er verder weggegeven wordt. En hobbelt zo gewoon de magische grens over – zonder iets te merken. Mocht het allemaal toch nog niet lukken, dan hebben tests bij OAB zelf intussen uitgewezen dat het uitkomst biedt om de computer handmatig op 1 januari 2000 zetten. En het gekke is: het lijkt er op dat er bij de basisscholen ook echt niets aan de hand zal zijn met de computers na de kerstvakantie.
