Gemeenten buitelen al sinds jaar en dag over elkaar met plannen voor glasvezelnetwerken. Nu de kabelbedrijven en KPN financieel weer wat meer lucht hebben, springen ze handig in op deze belangstelling. Na jaren van praten over glas lijkt nu de kogel opeens door de kerk.
De afgelopen maanden zijn er heel wat aankondigingen van omvangrijke glasvezelaansluitnetwerken geweest. De op één na grootste woningcorporatie van Nederland, Portaal, meldt in twee jaar tijd alle zestigduizend woningen uit zijn bestand van een glasvezelaansluiting te willen voorzien. Een corporatie is er niet alleen voor het bouwen en verhuren van woningen, zo meent bestuursvoorzitter Anton van Usen, maar moet zijn huurders ook toegang geven tot nieuwe communicatiemiddelen. Voor 50 euro per maand kunnen de Portaal-huurders straks supersnel internetten, televisie kijken en bellen over de nieuwe netwerkaansluiting.
Zelfs in het Kenniswijk-project, dat ondanks een miljoenensubsidie hooguit enkele honderden huishoudens van glasvezel voorzag, zit opeens schot. Het project dat woningen in de regio Eindhoven en Helmond op glasvezel moet aansluiten, heeft het ministerie van Economische Zaken gevraagd om ook het aanpalende Nuenen te laten delen in de subsidieweelde. In geval van toestemming zou het aantal aansluitingen in Kenniswijk fors uitbreiden met 7500 huishoudens in één keer. Oorzaak van de versnelling is een marktpartij die brood ziet in de aanleg van glasvezel in Nuenen. Een zelfde spurt van Kenniswijk in Eindhoven en Helmond wordt aannemelijker, nu EZ overweegt ook marktpartijen toegang te geven tot de subsidiepot.
Commercieel
Niet alleen overheidssubsidies en investeringen van woningbouwcorporaties geven de aanleg van glasvezelnetwerk een versnelling, ook commerciële marktpartijen zijn om. Nu de herstructureringen bij kabel- en telecombedrijven achter de rug zijn, is er in deze sectoren weer geld en armslag voor innovatie en investeringen in breedband. Zo meldde Casema in oktober dat het een miljoen euro steekt in de aanleg van glasvezel in de Amersfoortse nieuwbouwwijk Vathorst. Het is een inkopper. Het kabelbedrijf hoeft alleen het glasvezel te blazen door het buizenstelsel dat het ontwikkelingsbedrijf Vathorst bij het bouwrijp maken van het terrein al in de grond heeft gebracht. Casema heeft glasvezel omarmd. In 2010 wil het 1,4 miljoen aansluitingen tot in de meterkast hebben.
Opvallend is dat een gezamenlijk persbericht van Siemens en Casema over dit project trots vermeldt dat de aanleg zonder overheidssubsidie tot stand komt. Dat geeft heel duidelijk het oud zeer aan bij een kabelbedrijf als Casema over het geld dat lokale besturen spenderen aan het opkrikken van breedbandvoorzieningen binnen de gemeentegrenzen. Het leidt tot marktverstoring, meent het kabelbedrijf. Vreemd is dit verwijt niet. Gemeenten hebben voor veel geld hun kabelnetten aan de huidige eigenaren verkocht. Na flinke investeringen in deze netwerken is het zuur dat gemeenten zelf op nieuwe infrastructuur overstappen, terwijl er een alternatief voorhanden is.
Bestaande netwerken
Door de investeringen hebben kabelbedrijven in ieder geval in de grotere steden glas tot in de straat liggen. Mede dankzij de overstap op de nieuwe Eurodocsis-standaard kunnen zij hierdoor de capaciteit van de bestaande coax-aansluiting oppompen tot Mbps-snelheden. Met dit gegeven zijn de kabelbedrijven dezelfde steden afgegaan als de Commissie Andriessen. Amsterdam en Den Haag hebben aangegeven ondanks hun concrete plannen voor een glasvezelaansluitnetwerk open te staan voor het aanbod. Wat er uit het nu gevoerde gesprek met de betrokken kabelbedrijven zal komen, is nu nog onduidelijk. Een principiële keuze voor glas wordt met de recente versnelling van de kabel een stuk minder dwingend. Zeker als een deel van de investering in glas uit de overheidspot moet komen.
KPN heeft sinds de zomer een andere strategische positie ingenomen. Het heeft het Deltaplan Glas op tafel gelegd: een uitnodiging aan de kabelbedrijven om gezamenlijk te investeren in een nieuw glasvezelnetwerk. Deze infrastructuur moet als een nutsbedrijf gerund worden. KPN, de kabelbedrijven en andere telecompartijen zouden zich als dienstenaanbieders op dit nieuwe net moeten profileren. Kabelbedrijven reageren tot nu toe afwijzend. Zij wijzen op het glas dat zij al in de straat hebben liggen. Volgens hen komt KPN met dit voorstel, omdat het zelf deze investering nog moet doen. Lokale overheden hebben wel oren naar de glasvezelplannen van het telecomconcern. Deze week ontvouwt de gemeente Almere samen met KPN een ambitieus plan om de woningen en de bedrijven in de stad binnen een aantal jaren van glasvezelaansluitingen te voorzien.
Salomonsoordeel
Het ministerie van Economische Zaken zal de komende maanden een allesbepalende rol spelen in de manier waarop marktpartijen en de overheid zullen overgaan tot de uitrol van glasvezelaansluitingen in Nederland. Brinkhorst stuurt nog voor het Kerstreces twee brieven naar de Tweede Kamer over de bevoegdheden van gemeenten om belasting te heffen op lege glasvezelbuizen, en over graafrechten. Het is een eerste aanvulling van de nog niet ingevoerde telecomwet, die de precario-uitspraak van de Hoge Raad ongedaan moet maken.
Toch zal het afbakenen van de rechten van telecombedrijven en gemeenten op dit vlak ook zijn repercussies hebben voor nieuwe investeringen als een glasvezelaansluitnetwerk. In februari volgend jaar volgt het definitieve Salomonsoordeel. Rond die tijd staat de visie van EZ op de ontwikkeling van breedband in Nederland gepland. Hierin zal nog meer tot uitdrukking komen welke rol het ministerie het lokaal bestuur geeft bij de stimulering van breedbandvoorzieningen binnen hun gemeente. < BR>
