AMD voorziet zijn nieuwe Zen-processorarchitectuur (nu Ryzen geheten) niet alleen van cores, kloksnelheden en ruwe rekenkracht. De aankomende chips hebben ook machine learning ingebouwd om de eigen werking te verbeteren.
AMD brengt begin komend jaar de eerste processors uit op basis van zijn geheel nieuwe Ryzen-ontwerp (voorheen bekend onder de codenaam Zen). Hiermee loopt de kleine Intel-concurrent weer lichte vertraging op; het debuut van Zen was eerst verwacht voor het vierde kwartaal van dit jaar nog, mogelijk dan in kleine oplage. De eerste Ryzen-chips, bedoeld voor zware pc’s zoals game-machines en workstations, komen in het eerste kwartaal van 2017 op de markt. Varianten voor gewone pc’s, laptops en servers volgen later.
Echte SMT en vijf verrassingen
Begin deze week heeft AMD wat meer details onthuld over de debuterende zware desktopchips, genaamd Summit Ridge. Deze Ryzen-uitvoering begint op een standaardkloksnelheid van 3,4 GHz en telt acht cores, die dankzij volwaardig smt (symmetric multithreading) zestien threads tegelijk draaien. AMD’s voorgaande processorarchitectuur (Bulldozer) doet aan een aparte smt-variant (clustered multi-threading), die wat eenvoudiger is qua implementatie en die in de praktijk wat prestatienadelen kan hebben.
Naast informatie over cachegeheugen (4MB Level 2 en 16MB Level 3) had ceo Lisa Su nog wat verrassingen. De chipontwerpers van haar bedrijf hebben Ryzen voorzien van speciale aanvullingen om het prestatieniveau op slimme wijze te verhogen. Eerder dit jaar heeft AMD al aangegeven dat Zen 40 procent beter presteert dan zijn eigen voorgaande Excavator-processors. Deze prestatiesprong moet wel met een toch laag energieverbruik gehaald worden.
Prestatiesprong zonder stroomprijs
Beide ambitieuze doelen zijn kritiek geweest bij het ontwerpen van Zen, waar AMD de afgelopen vier jaar aan heeft gewerkt. ‘We hebben onze doelen meer dan gehaald’, stelde ceo Su in de live aankondiging van dinsdagavond. Een groot deel daarvan is te danken aan vijf ingebouwde zaken die gezamenlijk onder de naam SenseMI Technology vallen.
Dit omvat ten eerste machine learning: Ryzen heeft een ingebouwde neural net met voorspellende mogelijkheden. Hierdoor kunnen deze processors de eigen verwerking van uit te voeren softwarecode analyseren, optimaliseren en daarvan leren. Het tweede SenseMI-element is Smart Prefetch; het pro-actief ophalen van data en instructies voor taken die waarschijnlijk zometeen aan de orde komen. Intel doet dit ook al in zijn processors, maar AMD claimt dat de combinatie met zijn neural net prediction veel meer oplevert.
Zelfregulerend vermogen
De Ryzen-processors hebben ook enkele honderden sensors ingebouwd waarmee de volgende fundamentele verbeteringen worden gevoerd. De derde ingebakken verbetering heet Pure Power en is een combinatie van temperatuur, kloksnelheid en voltage waarmee de stroomtoevoer voor de cores zo efficiënt mogelijk gebeurt. De vierde verbetering, Precision Boost, bouwt hier op voort, want deze maakt het mogelijk om kloksnelheden soepel te verhogen en te verlagen. Dit schakelen gebeurt per core en onafhankelijk van elkaar.
De vijfde verbetering in Ryzen die Su onthulde in de live webcast draagt de naam Extended Frequency Range. Dit is een slimme vorm van overklokken waarbij de processor zelf detecteert of een pc een goede, betere of zeer goede koeling heeft om op basis daarvan dan automatisch zijn kloksnelheid te verhogen. Deze verhoging kan volgens AMD dan tot flink buiten het standaardbereik.
Nog onbekend
Tijdens de live uiteenzetting over Ryzen heeft AMD ook demonstraties gegeven van zijn acht-core topmodel, dat op 3,4 GHz, ‘en hoger’ draait. Hoeveel hoger de kloksnelheid kan, in boostmodus of in snellere processorvarianten, heeft AMD echter niet onthuld. Ook is de Intel-concurrent nog stil over het prijsniveau voor zijn aankomende Ryzen-processors. Wel heeft AMD in zijn demonstraties (met onder meer Blender, Handbrake en vr) de strijd aangebonden met Intels topmodel Core i7 6900k en daarbij de hoge prijs van die concurrent benadrukt.
