De rechter heeft de Staat gevoelig op de vingers getikt in twee grote aanbestedingen voor standaardsoftware zoals die van Microsoft. Drie resellers (Protinus, Dustin en SoftwareONE) zijn in het gelijk gesteld. De Staat moet de aanbestedingen staken totdat de condities zijn aangepast.
De Haagse rechtbank was het met de resellers eens dat hen disproportionele voorwaarden zijn opgelegd. Drie eisen maakten de aanbestedingen onuitvoerbaar.
- Sublicentiëring: de Staat verlangde ten onrechte dat resellers software leveren via een sublicentie-model. Dat betekent dat resellers eerst zelf een licentie bij de vendor moeten kopen en vervolgens een sublicentie aan de overheid verstrekken. Volgens tientallen verklaringen van vendoren staan zij dit niet toe: zij willen rechtstreeks contracteren met eindgebruikers en accepteren geen sublicenties. De Staat heeft niet aangetoond dat vendoren dit model ondersteunen.
- Verwerkersovereenkomst: resellers moesten een verwerkersovereenkomst sluiten en onbeperkte AVG‑aansprakelijkheid accepteren, ook wanneer zij zelf geen persoonsgegevens verwerken. Volgens de rechter is dit in strijd met het proportionaliteitsbeginsel en eerdere rechtspraak uit 2024.
- Voorrang ARBIT‑voorwaarden (Algemene Rijksvoorwaarden bij IT‑overeenkomsten): de Staat verklaart zijn eigen voorwaarden (ARBIT‑2022) boven vendorvoorwaarden van toepassing. Vendors accepteren dat niet, waardoor resellers klem komen te zitten tussen twee sets voorwaarden.
Op al deze drie punten moet de Staat de condities aanpassen. Dat betekent onder andere dat standaard-licentiecontracten van de softwareleverancier kunnen worden geaccepteerd wanneer die niet onderhandelbaar zijn.
Mededinging
De rechter stelde vast dat resellers geen reële onderhandelingspositie hebben, omdat opdrachten worden opgeknipt in kleine uitvragen. De combinatie van voorwaarden leidt tot disproportionele eisen die de mededinging beperken.
Het vonnis laat zien dat de rijksoverheid geen sterke onderhandelingspositie heeft tegenover de grote techbedrijven. De ruimte om eigen voorwaarden te stellen is zeer beperkt.
