It-leveranciers uit de EU krijgen meer kans om bij openbare aanbestedingen in de prijzen te vallen. De Europese Commissie lanceert nieuwe plannen die overheden toestaan specifiek Europese bedrijven en producten te bevoordelen. Het Europees aanbestedingsrecht staat op het punt grote veranderingen door te maken die ook voor de it-branche behoorlijke gevolgen kunnen hebben.
Volgens Table.Briefings gaat de Europese Commissie op het gebied van aanbestedingen steeds meer een ‘Chinese koers’ volgen waarbij de eigen industrie wordt bevoordeeld.
Verschuiving naar kwaliteit
Prijs is niet meer het dominante criterium, zo blijkt uit het concept-document dat is uitgelekt. De goedkoopste aanbieder krijgt niet langer automatisch de opdracht. Een verschuiving vindt plaats naar kwaliteit. De voorgestelde EU-verordening dwingt overheden meer op veiligheid en autonomie te letten. Het is de bedoeling dat ze meer nadruk leggen op criteria zoals klimaatbescherming, maatschappelijke verantwoordelijkheid en de veerkracht van de Europese toeleveringsketen. Duurzaamheids- en sociale criteria gaan een belangrijkere rol spelen, evenals strategische autonomie.
Kwaliteitscriteria moeten minstens dertig procent van de beoordeling uitmaken, meldt persbureau Reuters. Voor arbeidsintensieve contracten loopt dit percentage op tot minstens vijftig procent. Uitzonderingen voor de laagste bieding blijven mogelijk, maar moeten expliciet door de autoriteiten worden gemotiveerd.
China
Europese autoriteiten kunnen biedingen voor grote overheidscontracten die minder dan vijftig procent Europese componenten kennen, uitsluiten. In strategisch belangrijke sectoren mogen EU-bedrijven worden bevoordeeld, aldus Reuters. Hoewel China niet in het document wordt genoemd, is duidelijk dat het verminderen van China’s dominantie op het gebied van zeldzame metalen en het enorme handelstekort met China op de achtergrond spelen.
De voorstellen adresseren ook de veiligheidsaspecten van openbare aanbesteding. Inkopers van de overheid worden in sommige gevallen verplicht rekening te houden met risico’s die gepaard gaan met cybersecurity, kritieke infrastructuur, verstoringen in de leveringsketen, strategische afhankelijkheden en invloed van buitenlandse mogendheden.
De nieuwe Europese wet zorgt voor één digitaal systeem voor overheidsopdrachten in de hele EU. Er komen online bedrijfsreferenties met een overzicht van hun eerdere werk en ervaring. Verschillende computerprogramma’s voor aanbestedingen kunnen makkelijk informatie met elkaar delen. Verder wordt gewerkt aan gedeelde databanken. Er komen centrale plekken met gegevens over opdrachten in eigen land en de hele EU. Het moet eerlijker worden, makkelijker te controleren, en eenvoudiger voor bedrijven om opdrachten in andere EU-landen te krijgen.
Dwingende verordening
De hervorming van het aanbestedingsrecht is gericht op een fundamentele modernisering en vereenvoudiging. Bestaande richtlijnen worden samengevoegd tot één enkele, direct toepasbare EU-verordening. Een dwingende verordening gaat veel verder dan vrijblijvende richtlijnen. Verwacht wordt dat de nieuwe criteria wel tot meer administratieve druk leiden. Ook de verschuiving van economische marktwerking naar politiek-strategische sturing kan weerstanden oproepen.
De voorstellen van de Commissie beogen de Europese aanbestedingsregels uit 2014 te vervangen. Openbare aanbestedingen vertegenwoordigen 14 tot 19 procent van het bruto binnenlands product van de EU.
Kwaliteit ook belangrijk.
Het moet niet gekker worden.
“Kwaliteitscriteria moeten minstens dertig procent van de beoordeling uitmaken”
Lijkt er meer op dat men gewoon andere eisen heeft dan dat men de bestaande strenger gaat meenemen.
En die kosten geld.
Tis je geld of je leven.
“Een verschuiving vindt plaats naar kwaliteit. ”
Zo klinkt het mooi he. Je moet zoiets willen verkopen.
Shift left ging op ten duur vervelen.
Impliceert ook dat de klasse voorheen blijkbaar bagger was.
Dan het aanbestedingsrecht.
Net zoiets.
“Een dwingende verordening gaat veel verder dan vrijblijvende richtlijnen.”
Over niet gekker worden gesproken: Vrijblijvende richtlijnen 😛
“Verwacht wordt dat de nieuwe criteria wel tot meer administratieve druk leiden”.
Het wachten is dus op de volgende stap: het versoepelen van de kwaliteitscriteria wegens toenemende administratiedruk.
De afgelopen 30 jaar hebben EU verordeningen weinig welvaart gebracht en gaat het spel van aanbesteden al lang niet meer om de knikkers als we kijken naar de uitbesteding ervan. De inkopers van de overheid zijn nu eenmaal niet de generaals die weten waar de strategische belangen zitten als ik kijk naar de marktconsultaties. De afgelopen 30 jaar aan Europees beleid lijken ons vooral in de hoek geverfd te hebben.
Zo was de vrije markt waarin concurrentie de prijs bepaalt ooit heilig als ik kijk naar een globalisering. Zo werden vele strategische sectoren geprivatiseerd waarna ze uiteindelijk in handen kwamen van buitenlandse bedrijven. Natuurlijk kun je juridisch nog proberen de schade te van eerdere besluiten te beperken want Europese aanbestedingsregels zijn doorgeschoten in een juridisering waar de aandacht is verschoven van het realiseren van strategische publieke belangen naar het organiseren van een proces voor inkoop zonder risico.
Kwaliteitsdriehoek van strategische autonomie, duurzaamheid en prijs wordt dan ook een lastig verhaal als de Europese markt ook nog open en transparant moet zijn. Politiek valt de motivering van duur nu eenmaal slecht te verkopen aan de belastingbetaler die uiteindelijk het kind van de rekening is. En om de woorden van Jan Schaeffer te gebruiken, is dit beleid of is erover nagedacht?
Ik denk dat Dino geen gelijk krijgt met het idee van een Europese Elon Musk welke om meer ondernemerschap en minder bureaucratie gaat, de nieuwe aristocratie is namelijk nog te machtig voor een echt nieuwe wind. De 14 tot 19 procent van BBP is namelijk geen welvaart maar een last als we kijken naar een spel wat al lang niet meer om de knikkers gaat want de overheid kost vooral geld en produceert alleen nog maar meer administratieve druk middels wet- en regelgeving.