It-leveranciers uit de EU krijgen meer kans om bij openbare aanbestedingen in de prijzen te vallen. De Europese Commissie lanceert nieuwe plannen die overheden toestaan specifiek Europese bedrijven en producten te bevoordelen. Het Europees aanbestedingsrecht staat op het punt grote veranderingen door te maken die ook voor de it-branche behoorlijke gevolgen kunnen hebben.
Volgens Table.Briefings gaat de Europese Commissie op het gebied van aanbestedingen steeds meer een ‘Chinese koers’ volgen waarbij de eigen industrie wordt bevoordeeld.
Verschuiving naar kwaliteit
Prijs is niet meer het dominante criterium, zo blijkt uit het concept-document dat is uitgelekt. De goedkoopste aanbieder krijgt niet langer automatisch de opdracht. Een verschuiving vindt plaats naar kwaliteit. De voorgestelde EU-verordening dwingt overheden meer op veiligheid en autonomie te letten. Het is de bedoeling dat ze meer nadruk leggen op criteria zoals klimaatbescherming, maatschappelijke verantwoordelijkheid en de veerkracht van de Europese toeleveringsketen. Duurzaamheids- en sociale criteria gaan een belangrijkere rol spelen, evenals strategische autonomie.
Kwaliteitscriteria moeten minstens dertig procent van de beoordeling uitmaken, meldt persbureau Reuters. Voor arbeidsintensieve contracten loopt dit percentage op tot minstens vijftig procent. Uitzonderingen voor de laagste bieding blijven mogelijk, maar moeten expliciet door de autoriteiten worden gemotiveerd.
China
Europese autoriteiten kunnen biedingen voor grote overheidscontracten die minder dan vijftig procent Europese componenten kennen, uitsluiten. In strategisch belangrijke sectoren mogen EU-bedrijven worden bevoordeeld, aldus Reuters. Hoewel China niet in het document wordt genoemd, is duidelijk dat het verminderen van China’s dominantie op het gebied van zeldzame metalen en het enorme handelstekort met China op de achtergrond spelen.
De voorstellen adresseren ook de veiligheidsaspecten van openbare aanbesteding. Inkopers van de overheid worden in sommige gevallen verplicht rekening te houden met risico’s die gepaard gaan met cybersecurity, kritieke infrastructuur, verstoringen in de leveringsketen, strategische afhankelijkheden en invloed van buitenlandse mogendheden.
De nieuwe Europese wet zorgt voor één digitaal systeem voor overheidsopdrachten in de hele EU. Er komen online bedrijfsreferenties met een overzicht van hun eerdere werk en ervaring. Verschillende computerprogramma’s voor aanbestedingen kunnen makkelijk informatie met elkaar delen. Verder wordt gewerkt aan gedeelde databanken. Er komen centrale plekken met gegevens over opdrachten in eigen land en de hele EU. Het moet eerlijker worden, makkelijker te controleren, en eenvoudiger voor bedrijven om opdrachten in andere EU-landen te krijgen.
Dwingende verordening
De hervorming van het aanbestedingsrecht is gericht op een fundamentele modernisering en vereenvoudiging. Bestaande richtlijnen worden samengevoegd tot één enkele, direct toepasbare EU-verordening. Een dwingende verordening gaat veel verder dan vrijblijvende richtlijnen. Verwacht wordt dat de nieuwe criteria wel tot meer administratieve druk leiden. Ook de verschuiving van economische marktwerking naar politiek-strategische sturing kan weerstanden oproepen.
De voorstellen van de Commissie beogen de Europese aanbestedingsregels uit 2014 te vervangen. Openbare aanbestedingen vertegenwoordigen 14 tot 19 procent van het bruto binnenlands product van de EU.
