De nationale ai-fabriek in Groningen krijgt naar alle waarschijnlijkheid een minder krachtige ai-supercomputer dan anderhalf jaar geleden werd voorzien. Het beschikbare investeringsbudget van 64 miljoen euro staat onder druk door sterk gestegen prijzen van belangrijke componenten en leveringsproblemen. De supercomputer moet eind 2027 of begin 2028 operationeel zijn.
Dat heeft gevolgen voor zowel de uiteindelijke omvang als de planning van de supercomputer. Alex Berg heeft vanuit Suef de supervisie over de aanbestedingen van de ai-supercomputer en het datacenter. Hoeveel gpu’s de supercomputer uiteindelijk precies krijgt, kan hij tijdens de lopende aanbesteding nog niet zeggen.
Berg ziet dat de markt voor het type ai-hardware dat Groningen vereist, snel is veranderd. ‘Er zitten op dit moment heel veel onzekerheden in de markt, en daarmee ook in de kosten en planning’, aldus Berg. De explosieve groei van ai speelt daarin een grote rol. Grote techbedrijven investeren wereldwijd enorme bedragen in ai-infrastructuur. Daardoor is de vraag naar onder meer gpu’s, geheugen en opslag veel groter dan het beschikbare aanbod.
Hoogten
Sommige geheugenchips zijn in een jaar tijd vijf keer zo duur geworden, meldde Deloitte onlangs. De vraag vanuit ai-datacenters heeft de prijzen tot ongekende hoogten gestuwd. Nieuwe productiecapaciteit is pas tegen 2029/2030 te verwachten. Terwijl processors steeds sneller worden, heeft het traditionele computergeheugen zijn fysieke grenzen bereikt. Dit heeft ook effect op faciliteiten zoals die in Groningen, waar ai-modellen moeten worden getraind.
De beoogde supercomputer dient krachtig genoeg te zijn om geavanceerde ai-modellen te trainen. Tegelijk moet de computer ook een ‘werkpaard’ worden: een machine die dagelijks gebruikt kan worden voor een veel breder scala aan ai-toepassingen en ontwikkelprojecten. Startups, scale-ups, onderzoekers, onderwijsinstellingen en publieke organisaties moeten daar terecht kunnen.
Volgens Berg gaat het niet alleen om de hardware zelf. Het is minstens zo belangrijk hoe het systeem wordt ingericht, welke software erop staat en hoe goed de computer is beveiligd om met privacygevoelige gegevens te werken. Dit alles bepaalt wat gebruikers er straks daadwerkelijk mee kunnen. ‘We moeten niet alleen kijken naar hoe groot de computer is, maar vooral naar wat je ermee kunt doen,’ zegt Berg.
Finale
Naast de aanbesteding van de supercomputer loopt de aanbesteding voor het datacenter in de provincie Groningen. De besluitvorming rond het datacenter wordt de komende maand al verwacht. ‘Dat proces is inmiddels vergevorderd. De finale voorstellen van gegadigden zijn ontvangen en worden beoordeeld.’ Naast de prijs wegen ook de haalbaarheid van de planning, soevereiniteit, duurzaamheid en kwaliteit van de dienstverlening zwaar.
Een contract voor het datacenter betekent overigens nog niet dat de ai-supercomputer er staat. De twee aanbestedingen zijn nauw met elkaar verbonden. Naar verwachting wordt de aanbesteding van de ai-supercomputer in januari 2027 afgerond. Als alles meezit, kan het systeem eind 2027 of begin 2028 operationeel zijn.
