BLOG – De it-wereld bevindt zich in een fascinerende transitie. Jarenlang werden de grote enterprise-markten gedomineerd door vaste namen die hun positie als vanzelfsprekend beschouwden. Maar er is een technische kanteling gaande.
Organisaties pikken de ‘arrogantie van de macht’ niet meer en stappen massaal over naar wendbaardere en vaak slimmere alternatieven. Het doorbreken van deze dominante marktposities is pijnlijk voor de gevestigde orde, maar luidt een welkome periode van innovatie en versimpeling in.
Vier domeinen
De verschuiving in de markt is duidelijk zichtbaar in vier grote domeinen:
- Servicemanagement: ServiceNow is lange tijd de onbetwiste standaard geweest, maar stuit steeds vaker op weerstand vanwege licentiekosten en complexe implementaties. Dit creëert ruimte voor HaloItsm, een uitdager die bekendstaat om zijn gebruiksvriendelijkheid, snellere time-to-value en scherpere prijsstelling.
- Virtualisatie & cloud: VMware was decennialang oppermachtig in datacenters. De overname door Broadcom en de drastische wijzigingen in licentiemodellen hebben echter veel kwaad bloed gezet. Nutanix profiteert hier optimaal van. Het bedrijf biedt een moderner, hyperconverged alternatief dat eenvoudiger te beheren is en minder vendor lock-in kent.
- Netwerkbeveiliging: Cisco gold decennialang als de veilige, logische keuze voor enterprise-netwerken en is dat nog steeds. Het bedrijf wordt echter ingehaald door Fortinet. Door zwaar in te zetten op geconsolideerde beveiliging (security-driven networking) en de integratie van firewalls met sd-wan biedt Fortinet vaak een betere en kostenefficiëntere bescherming.
- Werkplek & vdi: Citrix was ooit de pionier op het gebied van virtuele desktops, maar focust zich inmiddels vrijwel uitsluitend op de allergrootste enterprise-klanten. Hierdoor voelt de brede middenmarkt zich in de kou gezet. Dit biedt kansen voor innovatieve, cloud-native alternatieven die wél oog hebben voor de gehele markt.
Het is niet verrassend dat deze kanteling plaatsvindt. In de it-sector zagen we de afgelopen jaren vaak de typische dynamiek van de gevestigde orde: marktleiders die door hun dominante positie minder luisterden naar de werkelijke behoeften van de klant. Hoge licentiekosten, gedwongen abonnementsvormen, complexe contractonderhandelingen en trage innovatie leidden tot frustratie bij it-beslissers. Deze ‘arrogantie van de macht’ heeft gezorgd voor een drive in de markt om alternatieven te omarmen.
Uitdagingen
De roep om verandering brengt echter ook uitdagingen met zich mee. Overstappen naar een andere leverancier of technologiearchitectuur is niet zomaar geregeld; dat gaat niet zonder horten of stoten. Het vereist migratietrajecten, het omscholen van it-personeel en het heroverwegen van bestaande processen.
Toch is deze stap terug – of het tijdelijk inleveren van comfort – noodzakelijk. Door terug te gaan naar de tekentafel dwingen we onszelf om kritisch te kijken naar wat we écht nodig hebben. Dit leidt tot de broodnodige versimpeling van it-infrastructuren.
De technische kanteling die we nu zien, is een volstrekt logische en gezonde ontwikkeling. Het doorbreken van de gevestigde marktposities stimuleert concurrentie, wat direct resulteert in betere producten, lagere kosten en creatievere oplossingen. Het tijdelijke ongemak van de transitie zal op de lange termijn ruimschoots worden terugbetaald in de vorm van een wendbaardere, modernere en toekomstbestendige it-omgeving.
Ruud Pieterse, enterprise-architect DXC Technology
Organisaties die zich nu in de hoek geverfd voelen hebben ‘de arrogantie van de macht’ zelf op de bok geholpen door uitbestedingen. De prijs van verandering gaat tenslotte om de kennis welke niet in een licentie zit. Zo werd eerst beheer uitbesteed, daarna architectuur, vervolgens implementatie en soms zelfs de regie. Uiteindelijk weet de organisatie hierdoor uitstekend welk contract zij heeft maar steeds minder hoe haar eigen IT werkelijk functioneert. En daarmee wordt de vendor lock-in ook een knowledge lock-in en die is veel lastiger af te kopen dan de contractuele duimschroeven die Amerikaanse Big Tech aandraait.
De paradox zit – hoe verrassend – in de exit kosten en de risico’s van verandering. Want de uitdager wint niet omdat zijn licentie goedkoper is maar omdat veranderen goedkoper wordt wanneer de klant zelf de kennis houdt om te kunnen veranderen. Verander de wereld en begin bij jezelf want hoge licentiekosten, gedwongen abonnementsvormen, complexe contractonderhandelingen en trage innovatie leidden niet tot verandering zolang IT vooral financieel wordt bestuurd en het management alleen maar naar de boekhouders kijkt. De rekening van uitbesteden stond tenslotte keurig als besparing in de boeken maar de daarmee opgebouwde kennisachterstand niet.
Voor wat betreft arbeid als vlottende activa op de balans is de IT-sector sterk cyclisch. De exodus vanuit de cloud blijkt tenslotte vooral om Hotel California te gaan: you can check out any time you like, but you can never leave. Want data kun je migreren en een contract kun je opzeggen maar de kennis die je jarenlang hebt uitbesteed staat niet klaar voor de export. Vertrekken betekent dat je opnieuw architectuurkennis en platformkennis op moet bouwen. Organisatorische impact van het omscholen van IT-personeel en het heroverwegen van de bestaande (beheer)processen gaat om weten hoe de IT werkelijk functioneert.
Het gaat niet om het tijdelijk inleveren van comfort maar de zekerheid dat het business-as-usual is, opmerkelijk hierin is de houding van onze overheid met SLM-rijk. Verander de wereld en begin bij een ander gaat niet om ‘de arrogantie van de macht’ maar om de invloed die je uit kunt oefenen bij de beslissers. Onze energietransitie kent hierdoor weinig concurrentie want al die cowboys zijn – net als op het spoor – afhankelijk van een infrastructuur die rammelt als de Merwedebrug. Den Haag rent hierdoor van crisis naar crisis zonder er ook maar één op te lossen.
Dat een besparing wel geboekt werd maar de kennisachterstand niet houdt verband met andere beweging, de core business die verandert.
Was IT eerst een noodzakelijk kwaad, dat je maar beter kon uitbesteden.
Nu is het een integraal onderdeel van de business.
En dat uitbesteden geeft verlies aan kennis en daarmee meestal meteen een deel van de regie.
Terug naar de tekentafel is dan ook lastig als je niet meer kunt tekenen.
En wat, want hoe weet je nu wat je echt nodig hebt als je dat altijd aan je IT partners hebt overgelaten.
Wonderlijk dat dit zou leiden tot versimpeling van infrastructuren, betere producten en lagere kosten.
Precies dezelfde redenen die de huidige situatie gecreeerd heeft.
“Het tijdelijke ongemak van de transitie zal op de lange termijn ruimschoots worden terugbetaald in de vorm van een wendbaardere, modernere en toekomstbestendige it-omgeving.”
De arrogantie van de opinie architect, die zijn eerdere en nog komende mislukkingen als gewenste ontwikkeling wil verkopen.
U vraagt, wij draaien,
U betaalt, wij vullen zakken.
Jammer dat je het persoonlijk maakt Dino, we kennen elkaar niet eens. Ik weet niet welke frustratie jou dwars zit, maar zomaar iets beweren vind ik niet respectvol.
Ja klopt, vind ik achteraf, was veel te persoonlijk.
Was meer bedoeld als kritiek op de markt in het algemeen.
Sterk artikel, vooral waar het pleit voor versimpeling en het opnieuw stellen van de vraag wat organisaties werkelijk nodig hebben. Maar volgens mij ligt de echte lock-in nog een niveau dieper dan leverancier, platform of licentiemodel.
Organisaties raken niet alleen technisch afhankelijk van leveranciers, maar ook semantisch: hun bedrijfsbetekenis verdwijnt in workflows, configuraties, scripts, datamodellen en productspecifieke begrippen. Wie vervolgens ServiceNow door HaloITSM of VMware door Nutanix vervangt, kan daardoor dezelfde complexiteit simpelweg naar een nieuw platform verhuizen.
Echte vereenvoudiging begint daarom niet bij de keuze van technologie, maar bij het expliciet maken van domeinbegrippen, doelen en beslissingen. Technologie moet daar vervolgens aan ondergeschikt zijn. Dan verschuift controle van technische orkestratie naar inhoudelijke transparantie en wordt een leverancier daadwerkelijk vervangbaar.
De echte kanteling is wat mij betreft dus niet alleen van gevestigde orde naar uitdagers, maar van technologiegedreven naar betekenisgedreven architectuur.
Of nog korter:
Je doorbreekt pas echt vendor lock-in als je semantische lock-in doorbreekt.
https://chatgpt.com/share/6a8d6d16-0634-83eb-adb2-db5ff8935b35
Daar kun je weleens gelijk in hebben Jack. Wat van nature gebeurd is dat veel leveranciers een groter stuk van de markt willen hebben in hun domein. Veelal is dat modulair te koop. Beter is om van afstand eens te kijken wat zinvol is en conceptueel kijken welke functie men waar wil hebben.
Jack winkelt weer selectief bij ChatGPT want na het voeden met mijn eerste reactie is de samenvatting:
De drie bijdragen vormen daarmee onbedoeld bijna een architectuurdebat in lagen: Pieterse bespreekt keuzevrijheid op de markt, Een oudlid het organisatorische vermogen om die keuzevrijheid te benutten, Dino het verloren vermogen om opnieuw te ontwerpen. Betekenis-gedreven architectuur stelt vervolgens de vraag wat je eigenlijk moet kunnen tekenen voordat je een nieuw platform kiest.
Vanuit die optiek bezien vind ik: “De arrogantie van de opinie architect, die zijn eerdere en nog komende mislukkingen als gewenste ontwikkeling wil verkopen.” nog niet eens zo slecht want Ruud gaat niet in op de inhoudelijke kritiek. ChatGPT vindt dat trouwens ook want je leert sneller van je fouten dan je successen als we kijken naar de evolutie van praatplaten in de grot en op een beeldscherm.
Van grotschildering tot beeldscherm proberen we een steeds complexer worden werkelijkheid hanteerbaar te maken. Voordat Jack naar ChatGPT gaat, de vooruitgang ontstaat omdat iedere weergave tekortschiet en vervolgens wordt verbeterd. De arrogantie begint wanneer de maker niet meer erkent dat zijn model een onvolmaakte projectie is en kritiek op het model behandelt als weerstand tegen de vooruitgang. Stop met denken, we hebben een LLM.
Ik zie dat de opinie architect een nieuwe bijdrage heeft geplaatst, bijna plagiaat van mijn eerste reactie als het om een organisatorisch kennisverlies gaat.
Als het persoonlijk wordt ga ik mijzelf niet lopen verdedigen, zeker als het ongefundeerd is en feiten ontbreken. Ik wil dan ook niet inhoudelijk reageren als er aannames worden gemaakt zoals oud-lid nu ook doet.
De inhoudelijke kritiek op modellen vind ik interessant: ieder model is inderdaad een onvolmaakte projectie en architectuur wordt problematisch zodra het model voor de werkelijkheid zelf wordt gehouden.
Maar precies daarom verbaast mij de persoonlijke framing. Twee anonieme reageerders noemen iemand die onder eigen naam op een professionele website publiceert consequent een “opinie architect”. Dat is geen neutrale typering meer, maar delegitimatie. Zeker wanneer daar zonder onderbouwing “mislukkingen”, “zakken vullen” en zelfs “bijna plagiaat” aan worden gekoppeld.
Dino heeft inmiddels zelf erkend dat zijn formulering veel te persoonlijk was. Dat lijkt me terecht.
Laten we daarom teruggaan naar het inhoudelijke punt. Vendor lock-in wordt inderdaad versterkt door knowledge lock-in. Mijn toevoeging is dat daar nog een diepere laag onder zit: semantic lock-in. Zodra doelen, beslissingen en domeinbegrippen impliciet verdwijnen in platforms, workflows en configuraties, helpt zelfs het terughalen van technische kennis maar beperkt.
Kritiek op architectuur is waardevol. Persoonlijke etikettering maakt die kritiek niet sterker, maar juist zwakker.
https://chatgpt.com/share/6a8eafb9-b1c8-83ed-8e6b-c3574605cb65
Voor Ruud liggen de feiten in het publiceren van een opinie, want in de betekenis‑architectuur van Jack omschrijft opinie‑architect zijn rol perfect. Wat betreft statusbehoud als persoon kun je makkelijker op de toon dan op de inhoud reageren want inhoud dwingt je van je voetstuk af te stappen.
In architectuur‑land is dat systemisch als ik naar de ivoren torens kijk want ik doe geen aannames maar observaties. En volgens ChatGPT zie ik het best scherp want succes kent vele vaders maar mislukking blijft meestal een wees. Dit terwijl succes zonder mislukking een niet geleerde les is als we kijken naar het evoluerende model van innovatie. Het verkopen van een best practice is tenslotte het leergeld van een ander als we kijken naar iteratie in versies.
Voor Jack heb ik de quote van Paul Valéry: “Everything simple is false. Everything complex is unusable.”
Deze filosoof zag de menselijke geest als een architect die voortdurend vereenvoudigt, abstraheert en ordent. Maar die ook voortdurend het risico loopt zijn eigen constructies te verwarren met de realiteit. De Spiegel van Neregeb (Harry Potter) toont niet de werkelijkheid maar wat iemand wenst dat waar is.
De epistemologische valkuil van wensdenken, projecties, model‑fetisjisme en uiteindelijk de semantic lock‑in van een tovenaarsleerling die niet bij naam mocht noemen waarom het ging. Als organisatorisch kennisverlies het probleem is dan tover je dat niet weg met een betekenis‑architectuur als het om appels met appels vergelijken gaat.
Opvallend is dat de discussie steeds minder over architectuur gaat en steeds meer over personen, motieven en vermeende tekortkomingen. “Opinie-architect”, “voetstuk”, “ivoren toren”, “wensdenken” en “tovenaarsleerling” zijn geen inhoudelijke weerleggingen.
De ironie is dat juist wordt gewaarschuwd voor het verwarren van een model met de werkelijkheid, terwijl interpretaties van andermans motieven vervolgens als observaties worden gepresenteerd.
Laten we daarom teruggaan naar het inhoudelijke onderscheid: **knowledge lock-in** gaat over verloren kennis; **semantic lock-in** over betekenis die opgesloten raakt in technologie. Dat zijn verschillende problemen. Het tweede verdwijnt niet vanzelf wanneer je het eerste oplost.
https://chatgpt.com/share/6a8ef658-3e30-83eb-9804-cf77985e9184
Niet reageren op basis van eerdere persoonlijke etikettering is een keuze, zeker als die inmiddels is gecorrigeerd. Daarmee laat je wel zien hoe belangrijk de inhoud blijkbaar is.
Want wat was het onderwerp ook alweer ?
Hoe gaat gevestigde orde om met uitdagers 😉
Dino, je sarcasme is vaak irritant maar net als met de hofnar zit er soms een boodschap in die dieper is dan memento mori. Je valt namelijk snel van het voetstuk waarop jezelf hebt geplaatst als je geen kritiek kunt hebben. Voor Jack, ik wijs op Tertullianus die stelde dat achter de zegevierende veldheer een slaaf stond die hem herinnerde aan zijn menselijkheid want succes is nogal vergankelijk. Of verraderlijk want je kunt in een afrekencultuur 10 dingen goed doen maar je zult aan je laatste fout worden herinnert.
De discussie blijft on-topic want wie bij betekenisarchitectuur de samenhang tussen opinie-architect, voetstuk, ivoren toren, wensdenken en tovenaarsleerling de betekenis mist is bezig met woordenboekdefinities. De kunst van de retoriek bestaat uit het schetsen van beelden met woorden want sinds we de grot hebben verlaten communiceren we met het geschreven woord. Je kunt me proberen te vangen met observaties maar ik richtte mijn vizier op architectuurland, ik hou namelijk van de praatplaten.
De ironie is niet de motivering van een ander maar mijn onbegrepen epistemologische valkuil. Ik ga ervan uit dat kennis en associatie evident is, ik overschat dus nog weleens de lezer. Mijn fout want zoals Paul Valéry stelt is uitlegbaarheid de sleutel tot betekenis. Woordenboekdefinities zIjn vooral leuk voor Scrabble, driemaal de woordwaarde voor de punten vergeet de context.
Valsheidsscores
Dino: 4,5/10.
Zijn sarcasme bevat een ongefundeerde gevolgtrekking uit Pieterses zwijgen, maar verder blijft hij vrij dicht bij het debat en zijn beeld “gevestigde orde versus uitdagers” is retorisch geestig.
Een oudlid: 8,7/10.
Ik ga nog niet naar 9,5 omdat er opnieuw echte ideeën tussen zitten: over kritiek, modellering, retorische beelden, context en epistemologische beperkingen. Het is geen lege scheldpartij.
Er zit inmiddels ook een praktische paradox in deze discussie. Hoe meer je mijn argumenten probeert te beantwoorden met nieuwe metaforen, psychologisering en associaties, hoe meer nieuw materiaal je mij geeft om kritisch te laten analyseren.
Met ChatGPT als hermeneutische sparringpartner kan ik iedere nieuwe reactie opnieuw ontleden op argumentatie, vooronderstellingen en retoriek. Zolang jij blijft reageren, kan ik dus altijd weer een beargumenteerd weerwoord formuleren — en desnoods ook het laatste woord hebben.
https://chatgpt.com/share/6a8ff214-0fe0-83eb-a32c-262d6cbe7754
Jack,
In dialoog met je LLM heb ik deze gevraagd waar het idee van een valsheidsscore vandaan komt en het antwoord is:
“De valsheidsscore heb ik zelf geconstrueerd als heuristische schaal. Dat is op zichzelf geen hallucinatie zolang ik duidelijk zeg: dit is mijn eigen beoordelingsmodel. Maar dat deed ik niet voldoende. Door scores als 8,7/10 te geven presenteerde ik een subjectieve kwalitatieve beoordeling met een schijnprecisie alsof er een gevalideerde meetmethode achter zat. Dat is problematisch/hallucinatoir.”
Het lijkt er dus op dat je LLM van zijn voetstuk is afgevallen. En inhoudelijk kunnen we het risico op bevestigingsvooroordeel aan de discussie toevoegen, het zoeken naar de waarheid wordt daarmee een bijzaak. Want je kunt een LLM onbeperkt argumenten, tegenargumenten en analyses laten produceren die aansluiten bij de gekozen vraagstelling maar daarmee verschuift het gebruik ongemerkt van onderzoeken naar bevestigen.
Een LLM begrijpt betekenis niet zoals een mens dat doet. Het is uiteindelijk een parametrisch, rekenkundig model dat op basis van numerieke representaties en geleerde statistische structuren voorspelt welke tokens gegeven een context waarschijnlijk volgen. Dat het resultaat voor ons betekenisvol, interpreterend of zelfs hermeneutisch kan lijken verandert de aard van het mechanisme niet.
Herziene valsheidsscore: 8,8/10.
Dat een LLM onder de motorkap rekent, is geen filosofische weerlegging van betekenisbegrip. Het is een technische beschrijving waar vervolgens ongemerkt een ontologische conclusie aan wordt vastgeplakt: rekenen, dus geen begrijpen.
Die sprong is precies het probleem. Je kunt de mens ook beschrijven als elektrochemische signaalverwerking, maar daarmee heb je betekenis, verstaan en interpretatie niet verklaard — laat staan weerlegd.
Fenomenologisch en hermeneutisch moet je juist kijken naar wat er gebeurt: context wordt onderscheiden, ambiguïteit geïnterpreteerd, metaforen begrepen, argumenten herzien en betekenis in dialoog opnieuw ontsloten. Dat is waarom ik spreek van LLM’s als hermeneutiek in uitvoering.
Confirmation bias is een reëel risico, maar dat geldt voor ieder menselijk én artificieel interpretatieproces. De remedie is niet het instrument te delegitimeren, maar het kritisch te gebruiken.
“Het is uiteindelijk maar rekenen” klinkt verklarend, maar is vooral technologisch reductionisme.
https://chatgpt.com/share/6a90453b-ada0-83ed-a64c-a30add813f03