Het kabinet heeft gekozen voor één gezamenlijke rijksbrede aanpak voor quantumcomputing. Het strategische belang van deze technologie, maar ook de veiligheidsrisico’s, nemen in rap tempo toe. En dat raakt aan de verantwoordelijkheden van veel departementen.
Liefst negen ministeries waren dan ook betrokken bij het opstellen van de Rijksbrede Quantumstrategie. In de afgelopen jaren concentreerde het quantumbeleid zich vooral op bevordering van wetenschappelijk onderzoek en verdere ontwikkeling van de sector. Dat heeft geleid tot veel expertise op dit gebied. Een uitgebreid ecosysteem is ontstaan van universiteiten, startups en publiek-private samenwerkingen.
Maar volgens het rapport dreigt het huidige sterke ecosysteem tot stilstand te komen en uiteindelijk te verdwijnen als de aanpak voor de langere termijn niet wordt herijkt. De Rijksbrede Quantumstrategie vormt daartoe een eerste aanzet.
Kraken
Ook komt er een moment dat quantumcomputers sterk genoeg zijn om de huidige (asymmetrische) cryptografie te kraken. ‘Dit moment kan eerder komen dan we denken en daar moeten we ons nu op voorbereiden’, aldus de rapportopstellers.
De risico’s van quantum nemen toe waardoor de opgave urgenter is geworden om ‘quantumweerbaar ‘ te zijn. Een migratie is nodig naar post-quantum-cryptografie. En daar is haast bij geboden. De Algemene Rekenkamer constateerde eerder dat bijna driekwart van de rijksoverheden nog niet is begonnen met de voorbereidingen om zich te beschermen tegen de dreiging van quantumcomputers.
Rijksbreed
Bovendien komen er steeds meer mogelijke toepassingen in beeld waardoor er raakvlakken ontstaan tussen quantum en een breed scala aan opgaven en beleidsterreinen.
Tot dusver werd er per departement individueel invulling gegeven aan het beleid op dit thema en incidenteel afgestemd. Maar daar komt één quantumstrategie voor in de plaats die rijksbreed wordt gedragen.
De strategische visie van Nederland is om op het gebied van quantumtechnologie in 2035 technologisch leider, strategisch autonoom en weerbaar te zijn. Het rapport beschrijft de acties die daarvoor nodig zijn.
Acties
Dat zijn:
• Financieren van wetenschappelijk onderzoek
• Ondersteunen van onderzoeksfaciliteiten
• Verminderen van regeldruk
• Innoveren met focus en onderscheidend vermogen
• Stimuleren van private investeringen en durfkapitaal
• Vergroten van financieringsopties met Europese en mondiale initiatieven
• Optreden als eerste afnemer, opdrachtgever en partner
• Beter benutten van intellectueel eigendom
• Voorbereiden van de Rijksoverheid op de quantumdreiging
• Vergroten van risicobewustwording van aanbieders en gebruikers
• Ondersteunen van essentiële diensten tegen dreigingen
• Voorkomen en verminderen van veiligheidsrisico’s
• Identificeren van use cases voor het veiligheidsdomein
• Opstellen en uitvoeren van roadmaps met kennisinstellingen, medeoverheden en industrie
• Verantwoord ontwikkelen en gebruiken van militaire toepassingen
• Identificeren van toepassingen en uitvoeren van praktijkexperimenten
• Stimuleren van duurzaamheid bij quantumtechnologie
• Monitoren en aanscherpen van wettelijke- en beleidskaders
• Stimuleren van verantwoord(e) ontwikkeling en gebruik
• Stimuleren informatievoorziening over quantumtechnologie
• Versterken van en inzicht krijgen in de Nederlandse posities binnen de
quantumwaardeketen
• Stimuleren van een goede aansluiting van het onderwijsaanbod
• Strategisch inzetten van arbeids-, kennis- en studiemigratie
• Gerichter samenwerken met internationale partners
• Maken van Europese afspraken over de ontwikkeling van quantumtechnologie
• Innemen van een internationale voortrekkersrol bij governance,
standaarden en normen
• Uitvoeren van de Talentstrategie
DDA
Ondanks deze hele waslijst aan aanbevelingen mist Stijn Grove, directeur DDA (Dutch Datacenter Association), een agenda voor de digitale infrastructuur (inclusief datacenters) waarop quantum moet draaien. Wel wijst het rapport dat voldoende toegang tot transportcapaciteit voor elektriciteit een belangrijke randvoorwaarde is om de quantumsector in Nederland verder te kunnen ontplooien.
