Het nieuwe kabinet moet een ‘Nationaal Beleid Informatiesamenleving’ formuleren en daarvoor verantwoordelijkheid dragen. Dit beleid moet de band tussen overheid en samenleving versterken, bestaand beleid integreren en de regie regelen. Een coördinerend minister wordt politiek verantwoordelijk voor de uitvoering en speelt een sturende en controlerende rol.
Aldus enkele elementen uit een concepttekst. Een groot aantal organisaties wil begin mei een definitieve versie vaststellen, en die aan de kabinetsformateur geven als paragraaf voor het te sluiten regeerakkoord. Het stuk bevat plannen met een totale financiële omvang van 2,8 miljard euro.
Alle ministers moeten nadrukkelijk hun bijdrage leveren aan de Nederlandse informatiesamenleving. Deze moet binnen Europa tot de top gaan behoren. Op hun departementen moeten de ministers systematisch nagaan waar en hoe ict kan helpen en daarvoor actieplannen opstellen. Binnen de ministerraad komt, onder leiding van de premier, een ‘onderraad’ voor de informatiesamenleving. De coördinerend minister moet partijen rond de tafel brengen en samenwerking eenvoudiger maken. Experimenten krijgen de ruimte, waarbij de overheid risico’s niet uit de weg gaat. Een eenmalig stimuleringsbudget beloopt 1,4 miljard euro. Een belangrijke rol is weggelegd voor een Platform Informatiesamenleving, dat als ‘versnellingsbak voor innovatie’ werkt door expertise te bundelen, de regering te adviseren en de strategische agenda’s van overheid, bedrijfsleven en consumentenorganisaties onderling af te stemmen.
Breed gedragen
Het initiatief om een breed gedragen toekomstdocument tot stand te brengen is ontstaan binnen de Internet Society Nederland (http://www.isoc.nl), dat in de persoon van bestuurslid en oud-D66-voorzitter Tom Kok ook als penvoerder optreedt. Isoc, dat zich momenteel in moeilijker vaarwater bevindt en met de ondergang wordt bedreigd, telt in Nederland negenhonderd individuele leden en zo’n vijftig commerciële- en nonprofit-organisaties. Het initiatief ‘De Nieuwe Informatiesamenleving’ heeft daarnaast nog ruim twintig andere organisaties achter zich weten te krijgen, waaronder Seniorweb, Stichting EPN, Stichting Internet Domeinregistratie Nederland, Surfnet, Telewerkforum, Vecai en VNO/NCW. Volgens Isoc-directeur Herman Hollander is het uniek dat in een zo jonge branche als de ict-sector zich zo’n brede lobby organiseert.
De ‘ lobby’ stelt dat eind 2006 90 procent van de bevolking internet moet kunnen gebruiken. Daarvoor moet de nieuwe regering 350 miljoen euro uittrekken. Voor elke in infrastructuur geïnvesteerde euro moet ook een euro naar onderzoek en innovatie om doorbraak te realiseren op het gebied van content, toepassingen en technieken. Succesvolle initiatieven om bestaand materiaal toegankelijk te maken worden met in totaal 750 miljoen euro gestimuleerd.
Tom Kok lichtte op een conferentie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een aantal punten uit het document toe. In 1998 werden in het regeerakkoord aan ict en de informatiesamenleving twee regels gewijd. "De onderhandelaars hebben later toegegeven dat het in feite was vergeten. Bij de komende kabinetsformatie mag dat niet opnieuw gebeuren." De ideeën voorzien in één informatiehuishouding voor de overheid met ‘overheidsbrede standaardisatie van ict-oplossingen’, waarbij het ministerie van Binnenlandse Zaken ‘een sterk voorschrijvende rol’ moet krijgen. Driekwart van de overheidsdiensten moet in 2006 digitaal, waartoe een digitaal paspoort beschikbaar moet komen. Ook interactieve beleidsontwikkeling (met inbreng van burgers) en beleidsafstemming tussen departementen moeten bijdragen aan de vernieuwing van de overheid. Administratieve lasten moeten komende kabinetsperiode worden geminimaliseerd. Dat vergt driehonderd miljoen euro.
