OPINIE – Afgelopen donderdag sprak de Tweede Kamer met experts over digitale soevereiniteit bij de Rijksoverheid. Wat is er nodig om meer digitale soevereiniteit in Nederland te bereiken? Het antwoord ligt in het buitenland.
De afgelopen twintig jaar heb ik veel grote digitaliseringstrajecten binnen de Deense en Europese overheid meegemaakt. In Nederland wordt Denemarken vaak genoemd als digitaal ‘gidsland’. Transparantie van publieke data en gebruiksvriendelijke oplossingen staan centraal in de Deense publieke digitale infrastructuur. Het land voert regelmatig de ranglijsten aan op het gebied van digitalisering in de publieke sector. Zo heeft iets meer dan driekwart van de bevolking tussen de 15 en 89 jaar vertrouwen in de openbare digitale diensten.
Natuurlijk gaat niet alles perfect, maar de basis waarop de Deense digitale voorsprong is ontstaan, kan wel dienen als inspiratiebron.
Een politieke drijfveer
In Denemarken zijn er al in een vroeg stadium strakke keuzes over soevereiniteit gemaakt. Alle belangrijke digitale infrastructuren moeten bijvoorbeeld worden gehost in eigen land en overheden moeten toegang hebben tot die datacenters. Zulk beleid kan als uitgangspunt dienen om zelf meer digitale soevereiniteit op te bouwen. In Nederland is daar nu ook een goed momentum voor, nu de basis voor de vernieuwde Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) wordt gelegd.
Een gezamenlijke drijfveer is hierbij belangrijk. Denk aan vraagstukken zoals: wat willen we als land bereiken? Waar wil de overheid kritieke infrastructuur en burgerdata hosten? Het is daarnaast zaak dat bij het bouwen van digitale oplossingen, de overheid eigenaar blijft van de belangrijkste data, niet een marktpartij. Zo voorkom je een te grote afhankelijkheid van grote techbedrijven en behoud je je flexibiliteit voor de toekomst.
Publiek-private samenwerking
Om daar te komen is goede samenwerking essentieel. Een gezamenlijke inkoopstrategie bijvoorbeeld. Niet alleen vanuit het rijk, maar ook vanuit gemeentes, provincies en waterschappen.
Ook moet de overheid ervoor openstaan om de markt met meer vertrouwen tegemoet te treden. Een betere publiek-private samenwerking, waarbij de markt de ruimte krijgt om met de overheid mee te denken als strategisch partner, draagt bij aan innovatie.
We moeten als Europese landen samen optrekken, zodat we een beter tegenwicht bieden tegen invloeden van buitenaf. Dit kan je doen door het versimpelen van Europese aanbestedingsprocessen, zodat de juiste vraagstukken bij de juiste leveranciers belanden.
Tijd om te investeren
Het is tijd om te investeren in een gezamenlijke strategie en een centrale aanpak om onze digitale toekomst veilig en onafhankelijk te maken. Door te leren van Denemarken en samen te werken op nationaal en Europees niveau, kunnen we een solide basis leggen voor digitale soevereiniteit in Nederland. Dit vereist politieke wil, een duidelijke visie en een sterke publiek-private samenwerking. Ik kijk uit naar het vervolg van deze discussie.
Thomas Rysgaard Christiansen is partner voor internationale marktontwikkeling bij Netcompany.
