COLUMN – Jongeren herkennen online-oplichting minder goed dan ze zelf denken. Dat blijkt uit onderzoek van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Dit verbaast mij niks. Uit eigen ervaring weet ik dat jongeren de rotzooi op hun eigen kamer niet eens herkennen. Gelukkig voor deze jongeren herkennen hun leraren op hun beurt weer niet dat hun scriptie is geschreven door ChatGPT.
Het is ook wel logisch dat je een oplichter niet herkent. Je zou je ook wel een zeer slechte oplichter zijn als ze aan de buitenkant al kunnen zien dat je een oplichter bent.
In de Donald Duck lopen de Zware Jongens in een gevangenisuniform door de straten. Lijkt me ook niet handig. Maar aan de andere kant heeft de gehele familie Duck niet eens een broek aan. Als het halve dorp in de blote kont zou lopen, dan zou ik het ook niet opmerken dat er een paar personen een gevangenisuniform aan hebben.
Wij mensen geloven nu eenmaal graag iets
Hele groepen onderscheiden de waarheid niet van de leugen. Hele en halve complotten worden moeiteloos verspreid. Het hoeft niet eens geloofwaardig zijn. Je kunt gewoon beweren dat de wereld wordt geregeerd door reptielen en dan word je nog met vijf zetels gekozen in de Tweede Kamer. Wij mensen geloven nu eenmaal graag iets. Herman Finkers zei ooit: ‘Mensen willen zo graag iets geloven dat er zelfs mensen zijn die geloven dat God niet bestaat.’
Wantrouwen
Online is echt natuurlijk nog slechter te onderscheiden van niet echt. En met ai wordt dat alleen nog maar erger. Moeten we dan maar alles gaan wantrouwen? Geen beelden op tv of internet meer geloven? Alle mailtjes bij voorbaat in de spam gooien? Dat lijkt me ook niet een fijne wereld. Aan de andere kant, in Duckstad is ook alles nep. Ziet er best gezellig uit. Je moet alleen oppassen voor de Zware Jongens.
Jacob Spoelstra is columnist/stand-upcomedian. Kijk hier voor meer informatie.
Niet alleen oplichters proberen je emoties te kapen want ook stand-up comedians hebben de clicks nodig voor hun geld. Bij oplichters is het strafbaar en bij columnisten applauswaardig ook al is het een allegorie aan onzin.
Een kinderhand is gauw gevuld want analogie met Donald Duck werkt omgekeerd door wat communicatiepsychologen kennen als een fundamentele attributiefout. Want het rapport zelf laat zien dat vooral digivaardige panelleden massaal fouten maken. En jongeren is de groep van 16 tot 34 jaar terwijl groep van 35 tot 54 jaar maar enkele procenten beter scoort. De uitkomsten zijn eerder een ondergrens omdat digitaal kwetsbare groepen statistisch ondervertegenwoordigd zijn in een online panel. Verder zit er nog een verschil tussen nep en oplichting maar die nuancering verkoopt niet.