TSMC, ‘s werelds grootste chipfabrikant, heeft ASML’s meest geavanceerde high-NA EUV-lithografieapparatuur voorlopig nog niet nodig. Zo’n machine, waaraan een prijskaartje van 380 miljoen dollar hangt, is voor het Taiwanese bedrijf te duur.
Senior vice president Kevin Zhang zei dit woensdag aan de vooravond van TSMC’s jaarlijkse techconferentie in Californië. Op dezelfde dag hield ASML zijn aandeelhoudersvergadering waar het optimisme de boventoon voerde. ASML kan de orderstroom momenteel nauwelijks aan. De capaciteit wordt uitgebreid om volgend jaar tachtig EUV-machines te kunnen afleveren; een verdubbeling vergeleken met 2025.
TSMC heeft al eerder laten weten zich vooralsnog niet te wagen aan het paradepaardje van ASML. Onder meer Intel werkt al wel met high-NA, maar volgens TSMC heeft dat niet geleid tot een voorsprong van zijn Amerikaanse concurrent bij de productie van de meest geavanceerde chips. TSMC gebruikt een iets minder vooruitstrevende lithografische techniek van ASML, maar kan dankzij nieuwe technieken voor packaging toch 2-nanometer chips vervaardigen.
De Taiwanezen hebben grote vooruitgang geboekt bij het stapelen van laagjes chips. Bij deze 3d-architectuur gaan de prestaties omhoog. Ook de procestechniek is verbeterd. Tijdens de tech-show in Californië toont TSMC ook fotonica-chips die energiezuiniger zijn de vertraging (latency) in ai-datacenters verminderen.
ASML
Vrijwel tegelijk met de aankondigingen door TSMC ‘vierde’ ASML zijn aandeelhoudersvergadering met een goed nieuws show. Resultaten en vooruitzichten zijn prima. De inkomstenstroom is zelfs zo groot dat flink veel dividend kan worden uitgekeerd. Ook gaat er een aanzienlijk bedrag naar de inkoop van eigen aandelen. Vorig jaar werd voor 5,9 miljard euo ingekocht. Tot eind 2028 gaat ASML nog tot twaalf miljard aan eigen aandelen verwerven. Cumulatief heeft ASML tot 2025 al voor zo’n dertig miljard euro aan aandelen ingekocht. Voor de bestaande aandeelhouders heeft dit het effect dat de winst per aandeel hierdoor omhoog wordt gestuwd.
Vanwege de aandeelhoudersvergadering organiseerden de leden van de FNV woensdag een ludieke actie. Aandeelhouders werden welkom geheten door bezorgde werknemers. FNV vindt het onverteerbaar dat de aangekondigde reorganisatie bij ASML leidt tot banenverlies, onzekerheid en – naar opvatting van de bonden – een onvoldoende sociaal plan.
Miljoenendouceurtje
De hoogste leiding van ASML kan bij bepaalde prestaties en het halen van bepaalde (financiële) doelstellingen extra beloond worden met maximaal 170.000 aandelen, een douceurtje van meer dan tweehonderd miljoen euro te verdelen over de vijf leden van de Board. Deze reservering bleek tijdens de aandeelhoudersvergadering. Volgens ASML is daarmee een evenwicht gemaakt ‘tussen externe concurrentie en interne en maatschappelijke rechtvaardigheid’. Vorig jaar toucheerde ceo Christophe Fouquet in totaal ruim zeven miljoen euro waarvan 5,6 miljoen aan incentives.
Peter Reniers, bestuurder Metaalbond FNV, constateert dat er voor aandeelhouders en bestuurders volop ruimte is, terwijl voor werknemers moet worden bezuinigd en werkzekerheid ondergeschikt lijkt aan rendement.
Het voordeel van de High-NA machine is dat je er een hogere throughput mee kan halen. Je kan dus sneller en grotere aantallen chips produceren wat het hogere prijskaartje compenseert.
In dat opzicht is het niet slim van TSMC om deze machine links te laten liggen. Als concurrenten deze machine wel afnemen (en Samsung heeft al besteld) dan kunnen die op termijn een prijsvoordeel behalen ten opzichte van TSMC.
Goedkoop wordt dan duurkoop.