Nederlandse ziekenhuizen investeren volop in AI voor onder meer administratie, planning en verslaglegging, maar slechts een fractie van de AI-oplossingen wordt opgeschaald. De belangrijkste oorzaak ligt niet bij de technologie zelf, maar bij een onvoldoende volwassen basis op het gebied van data, adoptie en governance. Dat blijkt uit onderzoek van IG&H onder elf grote zorgorganisaties. Zorgorganisaties die eerst investeren in dat fundament, vergroten de kans op succesvolle opschaling van AI.
Versnipperde databronnen, onduidelijk eigenaarschap en beperkte betrokkenheid van eindgebruikers zorgen ervoor dat AI-toepassingen moeilijk integreren in bestaande zorg- en bedrijfsprocessen. Daardoor stapelen nieuwe initiatieven zich op, terwijl structurele impact uitblijft.
Nieuwe technologie zonder organisatorische verankering
Het onderzoek is gebaseerd op interviews met elf zorgorganisaties, waaronder tien ziekenhuizen, aangevuld met surveydata en bestaande studies. Vrijwel iedere organisatie beschikt over meerdere AI‑initiatieven, maar geen van de onderzochte partijen bevindt zich al in de hoogste fase van AI‑volwassenheid. Binnen alle onderzochte domeinen blijft structurele opschaling uit.
Datakwaliteit vormt hierbij een terugkerend knelpunt. Gegevens zijn vaak versnipperd en historisch ingericht om bestaande zorgprocessen te ondersteunen, niet om toepassingen breed inzetbaar te maken. Ook eigenaarschap van AI‑toepassingen is niet altijd duidelijk belegd, wat besluitvorming over opschaling vertraagt.
“Veel ziekenhuizen starten nieuwe AI‑projecten terwijl eerdere initiatieven nog niet structureel zijn verankerd,” zegt Femke Keijzer, Managing Director Healthcare bij IG&H. “Zonder aandacht voor de basis ontstaat stapeling van technologie, terwijl gebruik en opbrengst nauwelijks toenemen.”
De focus op nieuwe toepassingen vergroot die spanning. Technologische mogelijkheden ontwikkelen zich snel, terwijl organisatorische verandering meer tijd vraagt. Waar die ontwikkeling achterblijft, wordt AI toegevoegd aan bestaande werkwijzen in plaats van geïntegreerd in herontworpen processen. Dat maakt beheer complex en vergroot de afhankelijkheid van individuele kartrekkers.
Sterk fundament en integrale aanpak vergroten impact van AI
Ziekenhuizen die wel verder komen met AI brengen eerst in kaart waar de organisatie het minst volwassen is en richten zich integraal op die zwakke plekken. Daarbij worden gebruikers vanaf moment één betrokken bij de ontwikkeling van nieuwe AI-toepassingen. Vaak gaat het om verbetering van datakwaliteit of het explicieter beleggen van verantwoordelijkheden. Vanuit die basis ontstaat meer samenhang, waardoor AI‑toepassingen een vaste plek krijgen in de bedrijfsvoering en langer functioneren.
Ook bestuurlijke betrokkenheid speelt daarbij een rol. In organisaties waar een bestuurder expliciet verantwoordelijk is voor AI, ontstaat vaker consistentie tussen strategie en uitvoering. Dat draagt bij aan scherpere prioriteiten en meer vertrouwen bij medewerkers.
Het onderzoek schetst een sector die vol enthousiasme is begonnen aan het implementeren van kunstmatige intelligentie, maar waarin rendement vooral wordt bepaald door organisatorische keuzes. Waar het fundament wordt versterkt, neemt de kans toe dat AI‑investeringen leiden tot duurzame waarde in plaats van tijdelijke experimenten.
Keijzer sluit af met een aanbeveling: “AI-toepassingen voor beslisondersteuning en het verlagen van administratieve lasten in de zorg hebben zich inmiddels bewezen op kleine schaal. De uitdaging zit nu vooral in de organisatie van de opschaling.”
Lees hier meer: IG&H – De weg naar volwassen AI in de zorg.
Meer lezen
