Nu inmiddels 51 gemeenten weigeren mee te werken umts-masten te plaatsen, groeit de druk op minister van Economische Zaken Laurens Jan Brinkhorst om ofwel de uitrolverplichting te versoepelen, ofwel gemeenten dwingen mee te werken.
CDA-Tweede Kamerlid Joop Atsma: “De minister zou de gemeenten moeten verplichten om mee te werken aan het plaatsen van masten. Dat kan echter alleen als hij volstrekt helder is over de gezondheidsrisico’s. De voorlichting daarover is nu volstrekt onhelder. Ik heb met wethouders gesproken die niets afweten van het gezondheids-onderzoek over umts-straling. Ik heb dus niet de indruk dat die weigeringen terecht zijn.” PvdA-Tweede Kamerlid Martijn van Dam heeft wel begrip voor gemeenten die umts-masten tegenhouden: “Er komt in Nederland geen voedsel of medicijn op de markt voordat het aan tests is onderworpen die duidelijkheid verschaffen over de gezondheidseffecten. Naar umts is nog nauwelijks onderzoek gedaan en het komt al op de markt. Eigenlijk hadden de umts-aanbieders en EZ dat voorafgaand aan de veiling moeten laten doen, zowel naar de effecten van masten, als naar die van toestellen.”
Claims
Volgens beide parlementariërs bevindt de minister zich in een lastig parket. Van Dam: “Ik heb in het voorjaar van 2005 in de Tweede Kamer al voorgesteld om uit voorzorg óf het maximale vermogen van umts-masten terug te schroeven, óf masten niet te dicht bij bewoning of scholen te plaatsen. Het is namelijk simpeler om achteraf te constateren dat je onterecht voorzorgsmaatregelen genomen hebt, dan dat je dat onterecht niet gedaan hebt. In die laatste situatie dreigen we nu terecht te komen. Iedereen zit te wachten op de resultaten van COFAM2 (een vervolgstudie na een pilot van TNO naar de effecten van umts-straling op het welbevinden, red.) Als die de resultaten van het TNO-onderzoek bevestigen, heeft de minister een groot probleem. Dan wordt de vraag: wiens verantwoordelijkheid is het dat die masten er staan? De umts-dienstverleners zullen zeggen dat ze gedwongen werden door hun uitrolverplichting. Naar wat ik gehoord heb, is de overheid in zo’n situatie niet goed ingedekt tegen schadeclaims van dienstverleners.”
Volgens Atsma hangen de overheid hoe dan ook problemen boven het hoofd: “De telecomdienstverleners hebben van de ene overheid dure licenties gekocht, maar ze staan met lege handen omdat de andere overheid hen verbiedt om masten te plaats. Daar komen claims van.” Atsma pleit voor drastische maatregelen: “Als de gemeenten dwars blijven liggen, moet de uitrolverplichting mogelijk van tafel, ook om claims van umts-aanbieders te voorkomen.” Zo’n stap lijkt Martijn van Dam minder verstandig: “Als je nu de uitrolverplichting loslaat of versoepelt, verander je achteraf de voorwaarden waaronder de umts-licenties geveild zijn. Een ander bedrijf kan dan met recht zeggen dat ze onder die gewijzigde voorwaarden een ander bod had willen doen.”
Brinkhorst ‘betreurt’ opstelling gemeenten
Brinkhorst schreef in een brief van 16 januari aan de Tweede Kamer het te ‘betreuren’ dat een aantal gemeenten de plaatsing van umts-masten tegenwerkt. Impliciet geeft hij aan dat het beleid van EZ eventueel moet worden aangepast: “In het kader van de evaluatie van het Nationaal Antennebeleid zal ik bezien of in dit kader uitbreiding van de ondersteuning aan gemeenten mogelijk en eventueel bijstelling van het beleid nodig is.”
