Het begrip ’totale eigendomskosten’ (total cost of ownership, tco) was vijf jaar geleden een rage. Nu is het weer boven komen drijven, dit keer – sorry dat ik moet lachen – via Microsoft.
Dat bedrijf heeft IDC opdracht gegeven een rapport uit te brengen waarin wordt aangetoond dat de totale eigendomskosten van Windows als serverplatform lager kunnen zijn dan die van Linux. Waarom bureaus als IDC dergelijke belachelijke projecten uitvoeren, weet ik niet. Iedereen neemt aan dat ze zo worden opgezet dat de uitkomst gunstig is voor de klant en dat ze slechts enige waarde hebben wanneer ze worden vergeleken met de resultaten van een aantal soortgelijk studies van de concurrentie. Gebruikers nemen er nauwelijks nota van.
Waarom is een tco-campagne van Microsoft zo lachwekkend? Omdat ze jaren geleden alles deden om de details van tco betreffende de pc tegen te houden! Microsoft, Compaq, Dell, enzovoort, waren slechts geïnteresseerd in een ding: tegen elke prijs meer pc’s verkopen.
De truc was de kosten van een pc en de software te benadrukken en die te vergelijken met de totale kosten van terminals; en ze kwamen ermee weg. Terwijl it-managers trachtten uit te zoeken wat ze moesten doen, verkocht de pc-industrie achter hun rug aan de gebruikers.
Tegenwoordig zullen weinig mensen de gevestigde tco-cijfers in twijfel trekken. Een bureau-pc kost circa 5000 dollar per jaar; een mainframe of Unix-terminal zo’n 2000 dollar per jaar.
Natuurlijk zijn er belangrijke verschillen buiten de kosten die in overweging genomen moeten worden, met name de karakter- versus de gui-interface. Voor veel toepassingen, met name kantoorfuncties, is de gui-interface ongetwijfeld superieur en de extra kosten waard. Niemand wil terug naar een op karakters gebaseerde terminal voor bijvoorbeeld tekstverwerking. Maar ik moeten toegeven dat we de voordelen van een gui-interface niet goed hebben benut. Veel applicaties voor winkels en op het gebied van amusement zouden veel efficiënter en makkelijker te gebruiken zijn, als je niet afhankelijk zou zijn van bijvoorbeeld een muis. Waar het om gaat, is dat er massaverkoop plaatsvond in strijd met alle professionele overwegingen. Door de eindgebruiker te isoleren van de it-afdelingen, stelde niemand zich de vraag of het wel kosteneffectief was. Ook werd niet geluisterd naar andere ideeën. Heeft iedere potentiële gebruiker een pc op zijn bureau nodig, die merendeels een screensaver-programma draait? Waarom hebben we pc’s niet bijeengebracht in speciale cellen, om ze alleen te gebruiken als ze nodig zijn? Een reden was de noodzaak van persoonlijke gegevens en applicaties op de pc. Gedeelde resources werden pas later geïntroduceerd toen het te laat was. De software maakte het moeilijk om een pc te delen, en Microsoft en andere bedrijven losten dit probleem niet op, anders zouden de verkoopcijfers omlaag gaan.
Natuurlijk moet ook de invloed van de thuiscomputers in ogenschouw worden genomen. In veel huishoudens staat tegenwoordig een pc. In het ideale geval hebben de meeste alleen een terminal nodig die verwant is aan een Citrix-client of webbrowser, maar de communicatiediensten zijn nog te langzaam en te duur voor permanent gebruik, en dus domineert de pc nog thuis.
Als men naar zijn werk gaat, wil men hetzelfde systeem gebruiken als thuis. De pc is erg lastig in het gebruik, en na alle moeite die is gedaan om hem in de vingers te krijgen, willen slechts weinigen een alternatief leren. Dit is overigens ook een struikelblok voor de acceptatie van Linux op de werkplek.
Het probleem met tco is dat die niet duidelijk is. Voor eindgebruikers is het moeilijk om de kosten van netwerken, servers, upgrades en ondersteuning op de juiste waarde te schatten. Gebruikers besteden abnormaal veel tijd aan hun pc, niet zozeer met spelletjes, maar met het terugvinden van verloren files, het formatteren van documenten, enzovoort.
Jarenlang probeerde IBM de boodschap over te brengen dat mainframes de goedkoopste vorm van gegevensverwerking waren. Daarbij maakte het stomweg niet van de gelegenheid gebruik om de bestaande mainframes tot server naar keuze te maken.
Het is intrigerend dat Microsoft denkt Linux op deze manier te kunnen bestrijden. Ik destilleer eruit dat het echt bang is voor de groeiende impact van Linux en oss, en dat het veel geld uitgeeft om zijn progressie een halt toe te roepen. De geschiedenis leert dat tco niet de manier voor Microsoft is om Linux te bestrijden.
Martin Healey, pionier ontwikkeling van op Intel gebaseerde computers en c/s-architectuur. Directeur van een aantal it-bedrijven en professor aan de Universiteit van Wales.
