Roept Intel het onheil over zich af met de introductie van Merced? Hoewel de opvolger van de Pentium Pro-processor pas in 1999 het licht ziet, hebben de gezamenlijke ontwerpers van Hewlett-Packard en de chipbouwer uit Santa Clara op het Microprocessor Forum in San Jose een tipje van de sluier opgelicht. ’s Werelds grootste chipfabrikant slaat met deze eerste 64-bit instructieset-architectuur een totaal nieuwe koers in.
Intel moet in de race blijven met zijn concurrenten in het Risc-kamp, maar wil er tegelijk voor zorgen dat PC-gebruikers bij de aankoop van een nieuwe computer hun oude software kunnen blijven gebruiken. Star vasthouden aan de x86-standaard bezorgde Intel een rotsvaste marktpositie. De vraag is nu hoe Intel maximale prestaties haalt uit zijn zevende generatie microprocessor zonder de compatibiliteit met bestaande x86-software te verliezen?
Wit vel
Het bedrijf is in Merced overgestapt op een totaal nieuwe processor-architectuur. "We zijn begonnen op een wit vel papier", zegt Joel Birnbaum, topman bij de onderzoeksafdeling bij HP. Intel toetert rond dat Merced de eerste ‘post-risc’ processor is. In San Jose viel de term explicitly parallel instruction computing (epic). Volgens chiptechnologen leunt de Merced-architectuur in wezen zwaar op het very large instruction word-concept (vliw), een manier om veel instructies parallel te verwerken. Ondermeer Philips past vliw toe in zijn multimedia-chip Trimedia. Om redenen van marketing en technische aard wenst Intel echter niet te worden geassocieerd met de mislukte pogingen aan het einde van de jaren tachtig om vliw-processoren te ontwerpen. Saillant detail is de deelname van Joseph Fisher aan HP’s ontwerpteam dat samen met Intel aan de ontwikkeling van de nieuwe 64-bit instructieset werkt. Fisher speelde eind jaren ’80 een centrale rol bij het ontwerp van een vliw-architectuur bij het bedrijf MultiFlow Computer, dat inmiddels ter ziele is.
Omzetting op chip
Een mogelijkheid is toepassing van een softwarematige vertaalslag. Deze aanpak kiest Digital. De door DEC ontwikkelde FX32-programmatuur zet X86-software om in instructies voor zijn 64-bit Alpha-processor. Hoewel Intel van tevoren gezegd had dat het in San Jose niet op dit onderwerp in zou gaan, lieten ontwerpers toch een en ander doorschemeren. Volgens analisten wijst alles erop dat 32-bit x86-instructies op de chip zullen worden omgezet. Daarmee zal de verwerking van deze software in ieder geval snel zijn. Dat is belangrijk voor het bedrijf want de concurrentie ligt om de hoek. Naast traditionele rivalen AMD en Cyrix willen nog andere fabrikanten een graantje meepikken van de grote x86-markt.
Voor hardwarematige omzetting van 32-bit x86-instructies naar IA-64 instructies heeft Intel duur chip-oppervlak moeten inruimen – wellicht een van de redenen dat Merced pas in 1999 uitkomt. De plannen schoven aanvankelijk een jaartje op toen Intel en Hewlett-Packard besloten om samen een nieuwe superchip te gaan ontwikkelen. Het ontwerp daarvan blijkt nu dermate omvangrijk dat hij zelfs niet in Intels meest geavanceerde chipfabrieken (0,25 micron) kan worden geproduceerd. Pas in 1999 is het mogelijk Merced in kleinste details van 0,18 micron uit te voeren. Hij past dan op een stukje silicium ter grootte van een postzegel.
Gewaagd avontuur
Duidelijk is dat Intel met zijn nieuwe chip een gewaagd avontuur is begonnen. Terwijl de markt voor 32-bit MMX-software maar net op gang is gekomen, roept het chipbedrijf nu al dat er straks volop 64-bit software voor Merced zal zijn. Op dit momenteel bestaat er echter niet eens een compiler voor deze microprocessor. Door zijn 32-bit processorlijn (Pentium, Pentium II en Pentium Pro) in stand te houden, lijkt Intel zich goed in te dekken. Deze goed geoliede onderneming heeft voldoende middelen om ook de ontwikkeling van een 32-bit CPU-lijn in stand te houden voor zowel PC’s als professionele systemen. Merced zal in eerste instantie in werkstations en servers verschijnen. HP en Compaq hebben al systemen aangekondigd. Uiteindelijk zal ook deze microprocessor binnen ieders bereik komen, maar dat zou wel eens 2001 of 2002 kunnen worden voor het zover is.
