‘Mobile commerce’ (m-commerce) breekt onvermijdelijk door, maar vergeet wap (Wireless Access Protocol). De kans dat de huidige generatie wap voor een doorbraak verantwoordelijk wordt, is zeer gering en neemt steeds verder af.
Het consumentvriendelijker iMode, van het Japanse DoCoMo, is daarentegen al relatief succesvol voor spelletjes, gokken en financiële informatie, hoewel nog niet voor het meer serieuze m-commerce-werk. iMode heeft in Japan nu reeds twaalf miljoen abonnees! KPN Mobile brengt in samenwerking met iMode-eigenaar en medeaandeelhouder NTT DoCoMo, iMode naar Europa. DoCoMo heeft ook met AOL – de grootste Internetaanbieder ter wereld – eind september een overeenkomst gesloten voor het toepassen van iMode in de VS. Allereerst neemt DoCoMo een aandeel in AOL Japan en gaat met deze dochter iMode-diensten ontwikkelen, die vervolgens ook door de AOL-moeder vertaald en geïntroduceerd kunnen worden. De aanpak in Europa is riskanter. KPN Mobile, DoCoMo en AOL willen gezamenlijk investeren in een pan-Europees portaal. Dat laatste is natuurlijk een dom idee, want pan-Europese portalen werken in het versnipperde multiculturele Europa niet. Niet-Europeanen maken keer op keer deze zelfde marketingfout. KPN, verblindt door haar pan-Europese aspiraties, zou eigenlijk beter moeten weten. Anderzijds heeft iMode ook hier als serviceplatform zeker haar potentie. Een probleem dat echter gaat optreden is dat wanneer er twee concurrerende industriestandaarden zijn – wap versus iMode – het voor beide moeilijker wordt om marktacceptatie te verkrijgen. Maar als deze strijd losbarst heeft iMode de beste papieren: iMode staat veel dichter bij vertrouwde web- en Internettechnologie dan wap, kent al een groot aantal informatiediensten, en het is een veel minder technologiegedreven ontwikkeling dan wap. Wap wordt vooral door fabrikanten als Nokia en Ericsson gevoed, en wordt slechts schoorvoetend omarmd door dienstenaanbieders. De keuze van dienstenaanbieders KPN Mobile en AOL voor iMode is dus een forse klap voor het wap-kamp. Toch is er ook een kanttekening bij het succes van iMode in Japan te plaatsen. Japan kent met betrekking tot Internetgebruik een behoorlijk afwijkende situatie: vanwege de relatief zeer hoge kosten voor lokale telefonie heeft gewoon Internetten nog niet de vlucht genomen als die in de VS en Europa. Je zou kunnen zeggen dat iMode in Japan in dit ‘gat’ is gesprongen. Als dat zo is, dan mag je veronderstellen dat in Europa en de VS iMode meer concurrentie van PC-webgebruik zal ondervinden en dus moeizamer gaat aanslaan.
Toch is het uiteindelijk onvermijdelijk dat mobiele terminals steeds meer voor Internet-communicatie, -amusement en -transacties zullen worden gebruikt. Kijk naar de vlucht van SMS-berichtenverkeer onder vooral jongeren als voorbode voor veel intensiever informatiegebruik via mobiele terminals. Ik heb er echter de grootste twijfels over of de huidige generatie mobiele terminals – met kleine op tekst gebaseerde displays – de kritische consument in Europa en de VS over de streep kan trekken. Ik denk van niet. Een veel beter alternatief komt uit de hoek van de ‘organizers’ of palmtop-PC’s: de kleine elektronische zakagenda’s, die steeds vaker met gsm- en straks Umts-faciliteiten worden uitgerust. Toch moeten ook deze apparataatjes nog een ontwikkeling doormaken om uit de niche van ‘professionals’ te evolueren in de richting van een even populair massamarktartikel als het mobieltje. Zolang ik met mijn papieren agenda mijn collega’s met organizers nog altijd te snel af ben, is de elektronische zakagenda nog niet op het gewenste niveau van gebruiksvriendelijkheid gekomen. Vanaf de andere kant ontwikkelen inmiddels ook mobiele telefoons zich steeds meer in de richting van organizers met grafische kleurenbeeldschermen, aanwijspennetjes, toetsenborden, enzovoorts. De PC en het Internet zijn beide pas tot de massamarkt doorgedrongen toen grafische gebruikersinterfaces beschikbaar kwamen in de vorm van respectievelijk Windows en het web. Er is geen reden om aan te nemen dat dat voor mobiel Internet anders zal zijn.
De investeringen die verschillende partijen in Europa op basis van de m-commerce hype doen in wap-portalen is dus op dit moment puur leergeld, vooral een PR-verhaal. Gezien de iMode-ontwikkeling is investeren in wap waarschijnlijk zelfs weggegooid geld. Maar ook iMode is voor grootschalige m-commerce veelal te primitief en misschien niet levensvatbaar buiten Japan. Dus hoeft op dit moment geen online winkelier zich voorlopig gek te laten maken. Het is vooral belangrijk om begrip van het fenomeen op te doen, om snel in te kunnen haken wanneer m-commerce qua serviceplatform, technologie en interfaces is uitgekristalliseerd en zich bewijst als massamarktartikel. Het enkele feit dat er een groot aantal voor wap geschikte terminals in de markt uitstaat, is een onvoldoende argument. Belangrijker is te weten hoeveel actieve gebruikers er op een bepaald moment zijn. Dat valt nu nog behoorlijk tegen.
Periodiek schrijft Martijn Hoogeveen, hoogleraar aan de Open Universiteit Nederland en directeur van TakeitNow, over een Internetonderwerp. Reageer via: martijn@takeitnow.com
