Europese bewindslieden zetten momenteel alle zeilen bij om nog dit jaar een bewaarplicht voor ict-verkeersgegevens te realiseren. Zo worden in Nederland de aanbieders van telecommunicatie en internetdiensten eindelijk formeel bij de besluitvorming betrokken. Die tactiek lijkt succes te gaan boeken.
Afgelopen maand claimde het Europees Parlement een klinkende overwinning te hebben geboekt in de langdurige politieke strijd rond de bewaarplicht. Het initiatief ligt nu niet langer bij de ministers van de deelstaten, zo luidde de conclusie, maar bij de Europese Commissie – een procedure die Europarlementariërs de door hen zo gewenste instemmingsbevoegdheid geeft. Ook EU-commissaris voor justitie en veiligheid Frattini bewees de eurodemocratie lippendienst door te wijzen op ‘de cruciale rol’ van het Europees Parlement bij het ‘interinstitutionele debat, echte discussie en samenwerking’.
Het lijkt erop dat de Europese bewindvoeders hun ramkoers met volksvertegenwoordigers en belanghebbenden ten langen leste hebben verlegd, en op zoek gaan naar enige consensus. Ook op nationaal niveau is die ontwikkeling terug te zien. Op 15 september vond op het ministerie van Economische Zaken overleg plaats met aanbieders uit de telecomsector. Gert Wabeke van KPN Security was daar namens het telefoniebedrijf bij aanwezig. “De aanbieders werd gevraagd om een reactie op het Europese kaderbesluit en de brief van minister Donner aan de Kamer”, vertelt Wabeke. “Deze week vindt de terugkoppeling plaats.”
Nog voordat deze terugkoppeling heeft plaatsgevonden lijkt KPN’s visie op de bewaarplicht op te schuiven richting het regeringsstandpunt. Wabeke: “De echte harde noodzaak van het verplicht bewaren van verkeersgegevens is nog steeds niet aangetoond. Maar als er pragmatisch naar een bewaarplicht wordt gekeken, in de zin van dat we streven naar een harmonisering van de opslag van verkeersgegevens binnen Europa, dan moeten we dat misschien wel doen. Ik heb gezegd dat we met een bewaarplicht kunnen leven als die opslag voor telefonie maximaal een jaar zou zijn, en die van internetgegevens maximaal een half jaar. Maar ik zeg met nadruk maximaal: ideaal voor ons zou zijn drie maanden internet en zes maanden telefonie.”
Onafhankelijke KPN-dochter XS4ALL, één van de luidruchtigste tegenstanders van een bewaarplicht, was oorspronkelijk niet uitgenodigd voor het overleg op EZ. Woordvoerster Judith van Erven nodigde zichzelf daarop uit. “Justitie gaat duidelijk uit van de komst van een bewaarplicht”, zegt Van Erven over de bijeenkomst. “Het overleg, of beter de voorlichting, ging bovenal over de voorwaarden van implementatie.” XS4ALL blijft grote bezwaren houden tegen een bewaarplicht, benadrukt ze, ook in de vorm van het huidige, afgezwakte Commissievoorstel. “Centrale opslag van verkeersgegevens brengt grote veiligheidsrisico’s met zich mee. Bovendien vragen we ons af op de politie de deskundigheid bezit om onze loggegevens op waarde te beoordelen: worden er geen foute conclusies getrokken?” Bovendien, zo stelt Van Erven, biedt een uit consensus voortgekomen bewaarplicht telecom- en internetaanbieders nog geen enkele garantie voor de toekomst. “Het huidige Commissievoorstel laat de mogelijkheid open dat speciale comités de bewaarplicht in de toekomst naar wens uitbreiden, zonder tussenkomst van enige volksvertegenwoordiging. Dan zijn we misschien nog wel verder van huis dan met het oude voorstel.”
Maurice Blessing
