Eerenberg (Financiën) houdt vast aan belastingdeal met Fast Enterprises

De Belastingdienst blijft vasthouden aan de implementatie van het nieuwe systeem voor de omzetbelasting door het Amerikaanse bedrijf Fast Enterprises. Staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) is van plan deze omstreden aanbesteding voort te zetten.

Dat blijkt uit een brief aan de vooravond van een debat in de Tweede Kamer. Mede naar aanleiding van artikelen in Computable hadden Kamerleden Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA) en Jan Struijs (50Plus) gevraagd om alternatieven voor de Amerikaanse leverancier te onderzoeken. Zij stellen dat de keuze haaks staat op het streven naar digitale autonomie en vrezen dat de relatie met Fast Enterprises door de VS als politiek drukmiddel is in te zetten. Nederland is kwetsbaar, omdat jaarlijks circa tachtig miljard euro aan omzetbelasting via het systeem loopt.

De staatssecretaris zegt echter weinig ruimte te hebben om de koers te wijzigen. Het huidige btw-systeem is circa veertig jaar oud. De kennis ervan neemt af, terwijl risico’s op storingen toenemen en de ruimte voor nieuw beleid beperkt is. Modernisering kan daarom niet langer wachten. Volgens Eerenberg is bewust gekozen voor een pakketoplossing. Zelfbouw acht hij onhaalbaar vanwege de lange doorlooptijd. De aanbesteding is zorgvuldig doorlopen en in maart 2025 definitief gegund. Stopzetting zou juridische en financiële consequenties hebben.

Tegelijk erkent de bewindsman de zorgen over geopolitieke afhankelijkheid. De Belastingdienst is voor veel infrastructuur al afhankelijk van Amerikaanse software, zoals virtualisatie en besturingssystemen. Ook bij eigen beheer blijven die risico’s bestaan.

Terugdraaien

It-expert Marcel van Kooten betwist dat terugdraaien niet meer mogelijk is. Tijdens het Kamerdebat moet Eerenberg uitleggen waarom de overheid verder afhankelijk wordt van Amerikaanse leveranciers, terwijl het kabinet inzet op digitale autonomie. Die ambitie onderschrijft de staatssecretaris, maar noemt hij niet snel realiseerbaar.

Andere Europese landen werken eveneens met Fast. Zo heeft de Finse fiscus de oplossing al breed geïmplementeerd en volgt mogelijk een overstap naar een Amerikaanse cloud. Ook Denemarken sloot een contract.

Nederland kiest voor een integrale oplossing waarbij Fast het beheer van software en infrastructuur verzorgt. De infrastructuur staat in Apeldoorn. Volgens Eerenberg is geen sprake van cloudopslag van belastingdata, al blijkt uit aanbestedingsstukken dat dit op termijn kan veranderen. De staatssecretaris is zich bewust van risico’s rond datatoegang en continuïteit. Er wordt onderzocht of de Belastingdienst het infrastructuurbeheer kan overnemen. Ook wordt broncode in escrow (de broncode wordt ondergebracht bij een onafhankelijke derde partij, die het alleen vrijgeeft onder vooraf afgesproken voorwaarden) geplaatst en extern onderzocht op kwetsbaarheden.

Een heet hangijzer is ook het idee dat een Amerikaanse leverancier een closed-source-systeem levert. De broncode is geheim. Alleen de eigenaar mag wijzigingen doen. Afnemers hebben geen controle over de software. Om deze nadelen op te vangen wordt een uitbreiding van de escrow-regeling voorbereid. Volgens van Kooten is ondertussen geen van de argumenten voor stoppen op onderbouwde wijze weerlegd, en ligt het project vanaf nu onder een vergrootglas. ‘De geest is uit de fles’, zo stelt hij in een reactie.