Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) waarschuwt voor een gevaarlijke cocktail van torenhoge ai-investeringen, energie-schokken en schulden. De wereld moet hier tussendoor zien te navigeren. Ai wordt de bepalende factor voor economisch succes.
De komende vergadering van het IMF in Thailand zal vooral in het teken van ai staan. Kristalina Georgieva, algemeen directeur van het IMF, zei op woensdag 7 oktober dat het risico op economische ongelijkheid door ai wereldwijd toeneemt. Sommige landen profiteren er meer van dan andere.
De Bulgaarse econoom ziet dat de wereldeconomie in twee tegengestelde richtingen wordt getrokken: een negatieve energie-leveringsschok en een positieve vraagschok door ai. De enorme stroombehoefte van ai maakt het energieprobleem groter. En de gigantische investeringen in ai-infrastructuur leiden tot een immense kapitaalbehoefte waardoor rente en inflatie omhoog worden gestuwd.
Georgieva: ‘Of je er nu van houdt, ai haat of er bang voor bent, ai is hier en wordt snel een belangrijke drijfveer van het relatieve succes van landen in de wereldeconomie. De wereldwijde investering ten opzichte van het bruto binnenlands product (BBP) in ai zal de bedragen die zijn gestoken in de aanleg van spoorwegen, het elektriciteitsnet of het telecommunicatienetwerk evenaren en waarschijnlijk zelfs overtreffen.’
Energievraag
Het IMF schat dat ai-hardware en gerelateerde technologische producten nu meer dan een tiende van de wereldwijde goederenhandel uitmaken en stijgen. In 2023 was dit nog maar 4 procent.
De VS, China en India zijn netto-importeurs van ai-hardware, waarmee ze de infrastructuur opbouwen om belangrijke ai-leveranciers te worden. Voor Taiwan, Zuid-Korea, Maleisië, Mexico, Thailand, Japan en ook Nederland (ASML) slaat de balans positief door. Hoogwaardige microprocessors, geheugenchips, chipmachines en robotica komen vooral uit die landen.
Ai draagt ook bij aan de energievraag. Voor het IMF is de energie-prijsschok tijdens zijn jaarlijkse vergadering het tweede belangrijke onderwerp. De derde grote factor die vandaag de wereldeconomie beïnvloedt, bestaat uit de buitensporige begrotingstekorten, recordniveaus van de overheidsschuld en hoge kosten voor het aflossen van schulden. De uitgifte van netto schulden gerelateerd aan ai bedraagt in de VS dit jaar bijna 300 miljard dollar. In 2025 was dat minder dan 100 miljard dollar.
Wetmatigheid
Over de financiële instabiliteit die de toenemende economische en financiële concentratie in ai kan geven zegt de IMF-directeur dat we een klassieke wetmatigheid moeten onthouden. Die wet houdt in dat we op korte termijn een nieuwe technologie vaak overschatten en op de lange termijn onderschatten. Op den duur kan adoptie van ai een enorme ‘boost’ om productiviteit teweegbrengen.
Georgieva: ‘Het is ergens in de overgang tussen de huidige ai-bouwboom en de komst van de voordelen van ai dat we de periode van maximaal risico zullen doorkruisen.’ Sterke bedrijfswinsten drijven de aandelenkoersen en vermogenseffecten aan. ‘Als de winst echter tekortschiet, kan dat leiden tot teleurstelling en een diepe schok.’
IMF-onderzoek suggereert dat ai, mits goed uitgevoerd, na verloop van tijd tot een half procentpunt extra wereldwijde groei per jaar kan opleveren. Dat lijkt weinig, maar over 10 jaar gerekend kan zo’n sprong van 3 procent naar 3,5 procent een economie ter grootte van ASEAN (Indonesië, Thailand, Vietnam, Singapore, Filipijnen, Maleisië en vijf kleinere landen) toevoegen aan de wereldeconomie
De AI bubbel is inderdaad niet veel anders dan de eerdere Internet-hype waarin schulden de nieuwe winst waren, investeren in een gekte waarvan het rendement onzeker is heeft echter weinig met een BBP te maken als we kijken naar het product van werkelijke waarde. De economie volgens Marx als we kijken naar het rendement van toekomstige waarde want het voordeel van een digitale delta leverde een betaalbare hogesnelheid op. Want levert AI meer waarde op dan de arbeid die ermee wordt vervangen of is het weer een verplaatsing van de kosten die uiteindelijk niet renderen?
Het BBP is tenslotte maar een getal en geen trend, een trend is de vergrijzing die vroeg of laat impact zal hebben op het BBP. En AI zal net als de cloud niet het wonder zijn maar deze technologie biedt wel mogelijkheden. Ik ken klassieke wetmatigheden want ik was in Griekenland toen er problemen waren met de kredietwaardigheid van een staat en ik wijs daarom expliciet op de vergrijzing want was niet één van de problemen hierin de pensioenleeftijd?
Tot op heden verzanden vele discussies over AI in een technologische of economische angst zoals eerder de automatiseringsgolf. Want de paradox is dat het IMF waarschuwt voor de risico’s van investeren in AI terwijl niet investeren in een productiviteitsverbetering een economisch risico is als we kijken naar de trend van BBP.