De Belastingdienst neemt bij de modernisering van de omzetbelasting het beheer van de infrastructuur over van Fast Enterprises, inclusief hosting en kanalen voor updates. De zaak kwam aan het rollen door een Computable-artikel.
Staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) meldt de koerswijziging in een brief aan de Tweede Kamer. Aanvankelijk zou het nieuwe systeem, geheel in handen gelegd van Fast, op 1 juli aanstaande gaan draaien. Deze uitrol wordt nu uitgesteld. Voor ondernemers heeft dat volgens Financiën geen gevolgen.
De heroverweging volgt op een artikel in Computable waarin it-deskundige Marcel van Kooten op persoonlijke titel een reconstructie van het besluitvormingsproces bij Financiën maakte, die leerde dat strategische, geopolitieke en continuïteitsaspecten nauwelijks waren meegewogen bij de uitbesteding aan Fast.
Digitale autonomie
Het streven naar meer digitale autonomie ligt aan de basis van deze omwenteling. Eerenberg wil minder afhankelijk worden van Amerikaanse technologie. Het is niet de bedoeling om alle afhankelijkheden te elimineren, wel om deze te beheersen en waar mogelijk gericht af te bouwen.
De risico’s rondom de vertrouwelijkheid van gegevens en de continuïteit van de dienstverlening worden te groot geacht wanneer Fast Enterprises het beheer en onderhoud van de infrastructuur verzorgt. Deze risico’s kunnen niet afdoende gemitigeerd worden in de huidige geopolitieke context, aldus de staatssecretaris.
Eigen datacenters
De Belastingdienst kiest voor servers in eigen datacenters, terwijl eigen mensen het beheer gaan doen. Fast Enterprises blijft verantwoordelijk voor de software-oplossing, waardoor de structurele afhankelijkheid niet wordt opgeheven. Eerenberg tekent hierbij aan dat de Amerikaanse leverancier geen directe toegang zal hebben tot de productiegegevens.
De Tweede Kamerleden Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA) en Jan Struijs (50PLUS) vroegen Financiën om een onderzoek naar de mogelijkheid met het project te stoppen en alternatieven voor de Amerikaanse leverancier te onderzoeken. Dat blijkt nu voor een belangrijk deel haalbaar te zijn. Eerenberg verzette zich eerst tegen het terugdraaien van het contract met Fast. Dat zou volgens hem een paar honderd miljoen euro kosten. Financieel en juridisch zag hij grote consequenties.
Terugdraaien
Maar it-expert Marcel van Kooten toonde aan dat terugdraaien wel degelijk mogelijk was. Grootste gevaar van de uitbesteding van het ict-systeem aan Fast was dat Nederland voor de overheidsfinanciën afhankelijk werd van de regering Trump, want Fast staat als Amerikaans bedrijf onder de invloedsfeer van Washington. Bij een overgang naar een (Amerikaanse) cloud zou Nederland nog minder autonoom worden.
De koersverandering bij de modernisering van het systeem van de omzetbelasting staat niet op zichzelf. De Belastingdienst wil ook op andere terreinen meer eigen it-beheer en ook zelfbouw. Ook zijn investeringen nodig in de uitbreiding van de eigen datacentercapaciteit. Verder is er inzet op open source. De Belastingdienst wil zoveel mogelijk gebruik maken van Europese leveranciers. Dit vraagt om een herziening van het inkoopbeleid en de aanbestedingsregels.
Mooi werk dit, na dat rituele tegenstribbelen door een overheidsorganisatie. En dank dat ICT-experts hier bij Computable een platform vinden om zaken de juiste kant op te laten bewegen.
Dat neemt niet weg dat dit systeem nooit uitbesteed had mogen worden aan een (Amerikaans) bedrijf. Wat weten Amerikanen nou van ons belastingstelsel? Dit is gewoon laksheid, luiheid en incompetentie bij de ambtenarij.
De Belastingdienst had dit systeem zelf moeten ontwikkelen eventueel met de hulp van externen. En liefst open-source.