Het kabinet-Jetten zet zwaar in op versterking van de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Diensten als de AIVD en MIVD moeten nieuwe technologie veel eerder kunnen benutten. In het akkoord is ook veel aandacht voor digitale autonomie.
Met spoed is een nieuwe en versterkte Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten nodig. ‘Deze wet moet techniekneutraal zijn, zodat veranderingen in technologieën de diensten niet op achterstand plaatsen,’ aldus het nieuwe coalitieakkoord. Het wordt een ‘dreigingsgerichte wet’ in plaats van de huidige wet die gericht is op inlichtingenmiddelen. Daardoor kan wendbaar en effectief opgetreden worden als de dreiging daarom vraagt.
D66, VVD en CDA willen de inlichtingendiensten AIVD en MIVD in staat stellen om nieuwe technologie maximaal te benutten en opponenten te doorzien. Dit kan door te beschikken over het beste technisch talent, voldoende technologische capaciteiten en door meer samenwerking met (innovatieve) techbedrijven.
Soevereiniteit
Behalve de defensieve worden ook de offensieve cybercapaciteiten uitgebreid. Het kabinet zet daarbij in op het eerder en beter onderkennen van cyberdreigingen. Dit kan door middel van een geïntegreerd inlichtingenbeeld op basis van data van diverse (private) organisaties. Het coalitieakkoord voorziet in het versterken van de wettelijke grondslag voor het delen van data met private partijen. Daarin wordt gewaarborgd dat deze data niet bij vreemde mogendheden terechtkomen.
Verder worden cybercriminelen met duidelijke banden met het Russische regime worden op de Europese Sanctielijst geplaatst. In het akkoord is ook veel aandacht voor digitale autonomie. Digitale inkoop en aanbestedingen worden gestandaardiseerd en gecentraliseerd, gestuurd op security-by-design, zero-trust, soevereiniteit, opensource en ketenveiligheid.
Voorts moet de overheid haar marktmacht benutten om veilige standaarden af te dwingen en stelt zij rijksbrede minimumeisen op voor security. Om voor financiering in aanmerking te komen moeten it-projecten van de overheid (>vijf miljoen euro) aan centrale it-standaarden worden getoetst. Tevens komt er een concurrerend salarispad voor it-specialisten.
Ambitieus
Ook wil het aankomende kabinet een strenger toezicht op grote online platforms, met verplichtingen tot transparantie over algoritmes en inkomsten, en met effectieve moderatie van illegale content. Verslavende, polariserende en antidemocratische algoritmes worden verboden en strafbare content moet binnen een uur na bevel van de toezichthouder worden verwijderd.
De ambities van het nieuwe kabinet zijn niet gering. ‘Nederland wordt koploper in digitale innovatie en sleuteltechnologieën. We zijn niet langer alleen een ‘pilotland’ maar worden ook een ‘opschaalland’ als het gaat om de ontwikkeling van sleuteltechnologieën zoals ai’, schrijven de drie coalitiepartners in het akkoord.
Ik maak mij zorgen dat het laatste zuchtje toezicht op de AIVD nu feitelijk wordt opgeheven. En dat terwijl men bij de invoering van de Sleepnetwet nog zo beloofde dat er streng toezicht zou komen.
Stukje bij beetje is dit steeds meer afgebroken. Bert Hubert is er zelfs om vertrokken omdat hij er niet mee kon leven.