De ondernemingsleiding van ASML zal er een zware dobber aan hebben om het vertrouwen te herstellen in de koers die de chipmachinefabrikant gaat varen. Een meerderheid van het personeel meent dat het hogere bedrijfskader verkeerd zit met de manier waarop de ingrijpende herstructurering wordt aangepakt.
Van de 14.073 ASML-medewerkers die reageerden op een tevredenheidsonderzoek, is het merendeel negatief gestemd. Vooral in de technologie-organisatie – die volgens ASML te stroperig en bureaucratisch zou zijn – is het ongenoegen groot. In de afdeling IT & Data mist iets meer dan de helft vertrouwen in de aanpak.
Hard
Uit de enquête blijkt dat de reorganisatieplannen bijzonder hard zijn aangekomen. Eind januari maakte ASML bekend dat van de 4.500 technologisch leidinggevenden er ruim drieduizend niet nodig zijn. Voor zo’n 1.400 van hen – bijna de helft van dit ‘overtollige’ management – ziet de raad van bestuur nog kansen voor een overstap naar een technische rol.
Voor de medewerkers kwam die radicale ingreep als een donderslag bij heldere hemel. Wel blijkt uit de meting van het sentiment onder hen dat een ruime meerderheid begrijpt dat de transformatie nodig is. Te veel tijd gaat verloren aan vergaderen. In de technologie-organisatie en IT & Data ziet een grote meerderheid geen verbetering in hoe efficiënt en goed georganiseerd de werkprocessen in hun sector verlopen. De rest van het bedrijf is milder.
Tegenover begrip voor de onderbouwing van de reorganisatie staat onzekerheid over welke veranderingen in de komende maanden worden verwacht. Vooral in de technologie-organisatie overheersen twijfels. Een overgrote meerderheid aldaar gelooft allerminst dat de transformatie een positief effect heeft op ASML’s toekomst op de lange termijn. In de afdeling IT & Data bestaat meer vertrouwen in de goede afloop.
Op de vraag of de medewerker vooruitgang merkt in hoe goed deze begrijpt wat er van hem/haar wordt verwacht, geeft een miniem percentage een positief antwoord. De enquête vond tussen 6 en 13 maart plaats. In die periode viel ook de eerste walk-out bij ASML Veldhoven. Alle werknemers konden aan het onderzoek meedoen. In de hele organisatie deed een derde dat. Bij technologie gaf 51 procent zijn mening, bij IT & Data was dat 41.
Zwaar
Binnen technologie wordt vooral Delivery & Engineering (D&E) zwaar getroffen, ASML’s grootste organisatie voor onderzoek en ontwikkeling. Die afdeling heeft de taak om de technologie-roadmap om te zetten in werkende lithografiesystemen.
ASML wil D&E veranderen in een deel dat Delivery heet, waar de verantwoordelijkheid ligt op product- en moduleniveau, en een Foundation om synergieën tussen producten en modules te verbeteren. Dit laatste kan door ontwerp-gemeenschappelijkheid mogelijk te maken en competenties, middelen en methodes te behouden en te ontwikkelen. D&E is gestructureerd in functionele clusters, elk met een competentie zoals software en algoritmes alsmede system engineering.
Oplossing
Peter Reniers, bestuurder Metaalbond FNV, ziet in de enquête-uitslag een bevestiging dat ASML-medewerkers er allerminst van overtuigd zijn dat deze nieuwe organisatie de oplossing is voor de stroperigheid. D&E kende eerdere reorganisaties zonder dat dit probleem werd aangepakt. Hij vraagt zich af wat de ASML-top van het verleden heeft geleerd en waarom nu ineens een zware sanering met gedwongen ontslagen nodig is.
Jarenlang leed de organisatiestructuur onder achterstallig onderhoud, aldus Reniers. ‘Als de leiding dit eerder had onderkend en aangepakt, hadden noodzakelijke aanpassingen gefaseerd en in overleg met OR en vakbonden kunnen plaatsvinden. De onrust en onzekerheid die nu onder medewerkers ontstaat, is daardoor het gevolg van keuzes die de organisatie zelf heeft gemaakt.’
Volgens Reniers kan het gebrek aan vertrouwen in het management ook de cultuur van creativiteit en innovatie schaden. En daar moet ASML het juist van hebben, stelt hij. ASML ziet in de enquête-uitslag het positieve punt dat de beweegredenen achter de reorganisatie worden onderkend. ASML stelt verder in een reactie de resultaten van de enquête intern te hebben gedeeld met alle medewerkers. ‘De resultaten bevestigen wat we dagelijks horen, in vergaderingen en in informele gesprekken. Een transformatie met zo’n impact op medewerkers creëert onzekerheid. Het kan de motivatie tijdelijk ondermijnen. De enquête laat dit duidelijk zien. We hebben de enquête niet gehouden om gerustgesteld te worden, maar om te begrijpen waar we staan en waar we actie moeten ondernemen. We begrijpen dat mensen willen weten wat er gaat gebeuren. Daarom werken we er hard aan om zo snel mogelijk duidelijkheid te scheppen.’
ASML bleek niet bereid de plannen in te trekken. Vanavond houdt FNV Metaal ledenvergaderingen waarin het sociaal plan van ASML wordt besproken.
