BLOG – Jan Baan en Ad Nederlof zeggen in hun artikel in het FD hardop wat de it-sector al jaren weet: saas-softwarebedrijven romen structureel de productiviteitswinst van hun klanten af. Ai biedt een uitweg, maar vibe coding is niet het antwoord.
Saas-bedrijven hebben een verdienmodel gebouwd op lock-in, niet op geleverde waarde. De cijfers liegen er niet om. Gemiddeld gebruikt een organisatie maar twintig procent van de functionaliteit. Daarvoor betalen ze jaar op jaar honderd procent van de licentiekosten. Daarbovenop komt nog dat een groot deel van de medewerkers die de software nauwelijks gebruiken. En vrijwel elke organisatie bouwt uiteindelijk eigen aanvullende oplossingen. Vroeger was dat een Excel-macro, nu low-code-tools en opkomend met vibe coding. Dit doen we omdat de saas-software het unieke bedrijfsproces toch net niet precies dekt.
Begrijp me niet verkeerd: deze softwarepakketten leveren een aanzienlijke productiviteitswinst voor de bedrijven die ze gebruiken. Echter, hier zit ook een nadeel aan. De exitdrempel wordt bewust hooggehouden door complexe migraties en ingewikkelde configuraties. Dat geeft leveranciers de ruimte om jaarlijkse licentieprijzen te verhogen, wetende dat klanten niet snel vertrekken. De productiviteitswinst die software oplevert, verdwijnt zo grotendeels naar de saas-leverancier en niet naar de bottom-line van de klant.
AI-gegenereerde software als breekijzer, maar niet op de manier die hypeverhalen suggereren
De term ‘saaspocalypse’ circuleert al een tijdje in de sector. De aankondiging van een nieuw ai-model van Perplexity leidde recent tot een koersdaling van een aantal saas-leveranciers. Dat geeft aan hoe serieus de markt dit risico neemt.
Maar de conclusie dat vibe coding (het door ai laten genereren van software op basis van functionele instructies) de oplossing is, klopt niet. Vibe coding produceert snelle resultaten, maar geen beheersbare, schaalbare software. Zeker niet voor vitale bedrijfsprocessen.
Spec-driven ai engineering: software die van jou is
De echte verschuiving komt van een andere aanpak: spec-driven ai engineering. Daarbij sturen ai-agents de softwareontwikkeling aan, maar altijd binnen strakke kaders die van toepassing zijn op jouw organisatie. Denk dan aan scherpe specificaties, architectuurrichtlijnen, duidelijke kwaliteitsrichtlijnen, honderd procent traceerbaarheid, efficiënt gebruik van cpu (en ai-tokens), standaarden, securityrichtlijnen en zero-trustprincipes. De ai werkt in een sandbox met heldere grenzen, niet in het wilde weg.
De kwaliteit van het resultaat staat of valt met drie elementen. Ten eerste een vlijmscherpe scope: de agent weet precies wat hij wel en niet doet, zonder ruimte voor interpretatie. Ten tweede volwassen skills: gedefinieerde, geteste competenties die de agent inzet, en geen ad-hoc generatie maar reproduceerbaar vakmanschap. Ten derde een heldere tooldefinitie: elke tool, library en procedure die de agent gebruikt is expliciet gespecificeerd, met duidelijke invoer, uitvoer en grenzen.
Wie deze drie elementen op orde heeft, bouwt software van een niveau dat vibe coding structureel onmogelijk maakt om te evenaren. Niet sneller of goedkoper als enige argument, maar aantoonbaar beter, beheersbaarder en vollediger afgestemd op het bedrijfsproces.
Aantoonbaar compliant, by design
Dit is waar het debat over ai-gegenereerde software een dimensie mist die voor veel sectoren doorslaggevend is: compliance.
Software die is gebouwd via spec-driven ai engineering is honderd procent bewijsbaar compliant. Elke ontwerpkeuze is traceerbaar naar een specificatie. Elke functie is herleidbaar tot een vereiste. De volledige architectuur is gedocumenteerd vanuit de kaders waarbinnen de agents hebben gewerkt. Dat maakt het mogelijk om aan een toezichthouder of aan een auditor (in het kader van ISO 27001, NEN 7510, Dora of welke andere certificering dan ook) exact aan te tonen wat de software doet, waarom en hoe.
Dat is niet iets wat je achteraf aan vibe-gegenereerde code toevoegt. Compliance is bij spec-driven engineering ingebakken in het proces.
Voor organisaties in finance, zorg, overheid of vitale infrastructuur is dit geen bijzaak. Het is de voorwaarde waaronder software überhaupt in productie mag. En het is precies de reden waarom vibe coding in die sectoren geen serieuze optie is, hoe aantrekkelijk de snelheid ook lijkt.
De nuance die ontbreekt in het debat
Dit betekent niet dat saas verdwijnt. Voor commodity-processen (hr-administratie, e-mail, crm-basisinrichting) blijft standaardsoftware doelmatig. De disruptie treft vooral de laag waar bedrijven nu het meest betalen voor het minste rendement: specialistische functionaliteit die nooit helemaal past, dure seat-licenties voor occasioneel gebruik en integraties die meer maatwerkkosten vergen dan de saas-oplossing zelf.
Precies die laag is met spec-driven ai engineering vervangbaar door software die wél honderd procent aansluit en waarbij de productiviteitswinst door deze software niet langer wordt afgeroomd door een leverancier met een structurele informatieasymmetrie.
Conclusie
Saas-applicaties voldoen vaak niet aan de functionele eisen en worden maar beperkt gebruikt. De remedie is echter geen wilde ai-codegeneratie, maar een gestructureerde aanpak waarbij ai dient als engineeringtool met harde kaders. Spec-driven, zero-trust en volledig eigendom van de klant. Dat is hoe je de handboeien van saas afwerpt zonder nieuwe risico’s te introduceren.
Robbrecht van Amerongen, hoofd strategie Amis / hoofd iot Conclusion
