Nieuw Awards-jurylid Edith van de Weg: ‘Graag projecten met grotere ambities’

Edith van de Weg is al jarenlang actief als verbinder tussen de ict-sector, de zorgsector, onderzoekers en investeerders. Dit jaar maakt ze voor het eerst deel uit van de jury van de Computable Awards. Ze blikt vooruit op waar ze bij de nominaties op let. ‘Ik word niet zo blij van weer een facturatie-oplossing.’

Als kwartiermaker bij de Nederlandse AI Fabriek voor Noord-Nederland houdt Edith van de Weg zich vooral bezig met met het thema ai en health-data. ‘Ik ben op zoek naar interessante use cases op dat vlak en spreek daarover met zorginstellingen, mkb, bedrijfsleven, onderzoek, onderwijsinstellingen en investeerders. Ik zie vaak leuke projecten ontstaan die echter volledig afhankelijk zijn van subsidies. Voor Nederland is het belangrijk dat je soms zaken met subsidie moet aanjagen, maar dat je ook kijkt naar de economische spin-off die mogelijk is.’

Hoe zou je je functie omschrijven?

‘In de VS noemen ze dat een superconnector, en dat is daar een volwaardige baan. Ik heb eigenlijk drie rollen: verbinder, strateeg en business developer. Dat doe ik al sinds jaar en dag. Ik kijk nooit vanuit alleen de eigen industrie. Ik ben goed in staat om verschillende netwerken met elkaar te verbinden, en dat vind ik ook het leukste. Bij health kijk ik bijvoorbeeld ook naar wat de agrokant of voeding kan betekenen voor preventie, of naar de groene chemie in relatie tot pfas en andere ‘forever chemicals’. Ik kijk altijd naar de bredere businesscase: wat maak je nou, en heeft het potentie om meerdere markten te beïnvloeden? Ik heb weleens gezegd tegen een bedrijf dat biomarkers voor de ziekte MS maakt: we hebben bijna geen mensen met MS, wat is dan je businesscase? Dan bleek dat de data die ze ophalen ook relevant is voor Parkinson en andere chronische ziekten. Ze waren dus eigenlijk een platform aan het creëren. Vanuit investeringsperspectief kijk je naar de total addressable market: soms is die zo groot voor een klein subdomein dat het een no-brainer is, maar meestal moet je breder kijken naar meerdere afzetgebieden.’

Wat zie je gebeuren aan de afnemerskant van technologie in de zorg?

‘Er is een groot verschil tussen ziekenhuizen en andere zorgorganisaties. UMC’s ontwikkelen vaak zelf, andere organisaties kopen in en die zijn vaak niet in staat om alles zelf te beoordelen. Je ziet nu meer samenwerking ontstaan rond de vraag hoe je een ai-tool beoordeelt en welk inkoopbeleid daarbij hoort, vooral in de ouderenzorg en de langdurige zorg-sector.’

En bij de ontwikkelaars van ai-producten en diensten?

‘Er is veel meer aandacht voor de cybersecurity-kant. Daar heb ik zelf minder verstand van, dus ik ben blij dat daar anderen goed in zitten. Technologie maakt meer mogelijk, en dat heeft altijd een keerzijde. Je ziet ook dat in allerlei markten naar agentic ai wordt gekeken, maar dat daar ook zorgen over bestaan. Met name in de zorg zie je schaduw-ai ontstaan: zowel zorgverleners als patiënten of cliënten voeren gegevens in bij grote taalmodellen. Dat is een duidelijke keerzijde. Aan de publieke kant ontstaan alternatieven. Denk aan het initiatief van de gemeente Hoeksche Waard met een geanonimiseerde llm-tool die vorig jaar een Computable Award won. Of een groter project met de VNG en Binnenlandse Zaken waarbij inmiddels zo’n vijftig gemeenten de ai chatbot Mai gebruiken en met GovGPT een eigen llm gebruiken.’

Waarom richt de zorgsector zich eerst vooral op administratieve ai-toepassingen?

‘Omdat je daar nog geen MDR-certificering voor nodig hebt. MDR staat voor Medical Device Regulation: zodra software een medisch hulpmiddel is, bijvoorbeeld omdat het advies geeft, moet je een heel traject doorlopen dat al snel anderhalf jaar kost. Spraakgestuurd rapporteren of een geautomatiseerde rekening indienen mag nog wel. Een medisch hulpmiddel betekent vaak ook dat je in de hoogrisicocategorie van de AI Act valt, en dus aan allerlei aanvullende eisen moet voldoen. Dat maakt de zorg net iets anders dan andere sectoren.’

Zie je daarom veel van hetzelfde soort oplossingen voorbijkomen?

‘Klopt. Ik word niet zo blij van weer een facturatie-oplossing, of de zoveelste no-show-voorspeller. De impact daarvan is vaak beperkt. Alles wordt heel snel generiek. Bij spraakgestuurd rapporteren heb je inmiddels zoveel aanbieders dat daar de eerste overnames zullen gaan plaatsvinden, want zoveel aanbieders naast elkaar houdt de markt niet vol.’

Waar word je wel blij van?

‘Van bedrijven die verder denken dan alleen een ‘foefje’ – partijen die niet zomaar een pleister plakken op één deel van het proces, maar kijken naar meerdere zaken tegelijk. Het ai-platform voor de zorg Delphyr vind ik daar een goed voorbeeld van. Het is eigenlijk een soort copiloot voor de zorg, omdat het in jouw bestaande omgeving werkt en tegelijkertijd toekomstgericht door ontwikkelt. In het algemeen zou ik graag zien dat we projecten met grotere ambities neerzetten. Kunnen we niet een ai-kliniek openen waarbij je de hele workflow anders inricht?’

Kun je dat idee van een ai-kliniek concretiseren? Zijn er al partijen mee bezig?

‘Je ziet nu al triage gebeuren door middel van ai-functies. Moet iemand wel of niet naar de huisarts? Maar ik bedoel echt een hele kliniek, waarbij je vanuit de beschikbare technologieën het werkproces opnieuw ontwerpt om mensen zoveel mogelijk thuis te houden. Wat kan er allemaal met technologie, tot en met een biopt of bloedprikken op afstand? Een technologische kliniek op afstand, dat zou ik graag willen zien. Er zijn nog geen concrete initiatieven in die richting omdat de zorgorganisaties zelf er de middelen niet voor hebben. In China gebeurt dit al met agents, wat niet betekent dat je dat een-op-een moet kopiëren, want het moet wel ethisch en juridisch verantwoord zijn.’

Waarom zien we dat soort grote initiatieven niet in Nederland?

‘Vergeleken met de ai-investeringen die in andere landen worden gedaan is Nederland heel risico-avers. Dan denk ik: laten we gewoon investeren, hetzij Europees, hetzij als Nederland. We zijn echt heel goed in R&D en het beginnende onderzoek, en toch zijn bijvoorbeeld veel goede imaging-bedrijven in de zorg verkocht aan Amerikanen. Het is een kwestie van investeren in scale-ups en daar zijn we in Nederland heel slecht in. We zetten enorm veel pilots op, zeker in de zorg. Er zijn meer pilots in de zorg dan bij de KLM, zoals het gezegde luidt. Maar we zijn niet in staat om dat strategisch op te schalen.’

Waar zie je kansen?

‘Met ai en farma kun je enorm veel. In Oss hadden we bij Organon een hele mooie hub op dat vlak, en met het Bio Science Park in Leiden hebben we dat gedeeltelijk nog steeds. Ik zou willen dat we dat onderzoek met ai weer wat meer naar ons toe trekken. Hetzelfde geldt voor de chemie, waar Europa inmiddels een achterstand heeft. Nederland heeft van oudsher een hele goede chemische sector, en door de energieprijzen staat die onder druk. Het zou zonde zijn als we die competentie verliezen. Dat is mijn oproep: investeer weer in ai en chemie, en in de industrie in bredere zin.’

Kunnen we een bruggetje maken naar de Computable Awards? Waar ga je op letten bij de nominaties?

‘Ik kijk vooral of de oplossing geen ‘one-trick’ is. Is er voldoende schaal te genereren? Is er eigenlijk een markt? En zit er potentie in om het verder uit te breiden, en wat is dan de impact daarvan? Ik zie wisselende resultaten bij de nominaties. In ieder geval zag ik wel een aantal partijen waarvan ik weet dat ze echt een goede businesscase hebben.’

Breng je stem uit!

Stem direct op de genomineerden ..

Of lees eerst de toelichting op de nominaties per categorie: